VAN DE RUND-DIEREN. 
217 
rog onverzaadbaarer verwaandheid van dien menfch te voldoen, die, de ande- 
ren door gebrek vernielende, zig zelven door buitenlpoorigheden en overdaad 
verdelgt. 
De menfch ondertuflchen zoude, even als het dier, vangewaflên kunnen lee- 
ven ; het vleefch ’t welk zo overeenkomllig fchynt te zyn mc't het vleefch , is geen 
beter voedzeldan de graanen of het brood; het geen bet wezendlykvoedzel maakt, 
dat’t welk de voeding, de ontzwagteling , de groeijing en het onderhoud van ’t 
lighaam bevordert, is niet die brute onbewerktuigde ftof, dewelke in onze oogen, 
’t weefzel van ’t vleefch of de groente maakt, maar het zyn de werktuigelyke 
klompjes, die de eene en andere ftof bevatten, naardien de koe of os, terwyl zy 
’tgraseeten, even veel vleefch krygen als de menfch, en als de dieren, die niet 
dan van vleefch en bloed leeven; het eenig wezendlyk verfchil, dat tulfchen deze 
voedzels plaats heeft , is, dat het vleefch , de tarwe, de graanen en peulvnigten 
in ’t algemeen j onder een gelyken oratrek of hoop, veel meer organifclie , werktui- 
gelyke", klompjes bevatten, dan de groente, de bladeren, de wortels, en de an- 
dere deelen der planten, gelyk wy daarvan eene blykbaare zekerheid gekreegen 
hebben met de uittrekzels dier verfchillende ftoffen waar te neemen ; zodat de menfch 
en de dieren, welker maag en ingewanden geene ruimte genoeg hebben om eene 
zeer groote hoeveelheid voedzel te gelyk toe te laaten , geene groente genoeg zou- 
den kunnen bergen, om daar de hoeveelheid werktuigelyke klompjes "ipt te trek- 
ken, die tot hunne voeding noodig is ; en hetiis te dezer oorzaak, dat de menfch 
en de andere dieren, die maar éénemaag hebÊen,’ niet dan van vleefch of graa- 
nen kunnen leeven, die in een kleinen omtrek eene zeer groote ipenigte dier voe- 
dende werktuigelyke klompjes bevatten, terwyl de runderen en andere herkauwen- 
de dieren, die met verfcheiden raaagen voorzien zyn , waar, van de eene eene zeer 
•groote ruimte heeft, en die zigbygevolg meteen zeer grootch hoop groente vullen 
kan, daar werktuigelyke klompjes genoeg uit trekken om zig te voeden, om te 
groeijen , en om voort te teelen ; de hoeveelheid vergoedt hier de hoedanigheid 
van ’t voedzel, maar de grond der zaake is dezelfde, het is dezelfde ftof, het zyn 
dezelfde werktuigelyke klompjes, die het rundvee, die den menfch, en alle die- 
ren voeden. 
Men zal my hier zekerlyk tegenwerpen; „ dat het paard maar dene, en vry 
„ kleine, maag heeft; dat de ezel, de haas, en andere dieren, die van groente 
,, leeven , ook maar ddne maag hebben , en dat deze verklaaring derhalven , fchoon 
,, waarfchynlyk, daarom evenwel niet waaragtiger of beter gegrond is”. Wel ver- 
re egter, dat deze Ichynbaare uitzonderingen dezelve vernietigen , fchynen zy my 
integendeel toe haatte beveiligen; wantfclioon liet paard en de ezel niet meer dan 
ééne maag hebben , zo zyn zy egter voorzien van zakken in de darmen die zo 
groot zyn , dat men dezelve met de pens der herkauwende dieren kan vergelyken, 
en dehaazen hebben den blinden darm zo lang, en zo wyd, dat die ten rainften 
tegen eene tweede maag op kan; dus is het geen wonder, dat deze dieren van 
groente kunnen leeven , en men zal in het algemeen bevinden , dat het van de ge- 
zamenlyke ruimte der maag en darmen is, dat de verfcheidenheid in de wyze van 
zig te voeden in de dieren afhangt; want de herkauwende dieren, gelyk de koe 
de ram, de kameel, enz, hebben vier raaagen, en darmen van eene verbaa- 
zende lengte; dus leeven zy van groente, en de groente alleen is hun genoeg; de 
IF. Deel. E e 
