QH2 
DE N A T U ü R L’Y K E 'H I S T 0’R IE, 
Leeft die den gebeden zomer ook rykelyk genoeg, en de herfft is de tyd , waar- 
in zy zeldzaamft zynj de tekenen van de togtigheid der koe zyn niet twyifelag- 
tig , zy bulkt dan zeer dikwils en geweldiger dan op andere tyden , zy fpringt op 
de koeijen, op de oflen, en zelfs op de itieren; de teeldeelen zyn gezwellenen 
ftaan buitenwaards ; men moet van den tyd der drift gebruik maaken om haar 
te laaten dekken, zo men denzelven liet verloopen, zoude koe zo wel niet hou- 
den. 
De (lier moet, even als de fpringhengfl:, uit de fcboonften van zyne foort uifg®- 
koren worden; hymoet dik, wél gemaakt, en goed in ’t vleelch zyn; hy moet 
zwarte oogen, een fiergezigt, een open voorhoofd, korten kop, dikke, korte, 
.en zwarte hoornen, lange en ruige ooren, grootenmuil, korten en regten neus, 
vleefchigen en dikken hals, breede fchouderen enborft, lievige lendenen , regten 
rug, dikke en gevulde pooten, langen Haart en die wél van hair voorzien is, vas- 
ten en llevigen tred , en rood hair hebben (a). De koeijen houden dikwils met de 
eerfle, tweede of derde reis, en zodra zy draagen weigert de Hier haar te dek- 
ken, fchoon ’er nog wel eenig blyk van togtigheid is; maar gemeenlyk houdt de 
drift op zodra zy ontvangen hebben, en zy weigeren zelve ook de naderingen van 
den Hier. 
De koeijen zyn vry veel aan misdragten onderhevig, zo men haar nietwel viert, 
vCn voor den ploeg, de kar, enz, fpant: men moet haar zelfs beter oppaflen, en 
nauwkeuriger gadellaan terwyl zy draagen, dan op cenigen anderen tyd, om haar 
te beletten , dat zy niet over llooten of heggen fpringen , enz; men moet haar ook 
in de vetlle weiden jaagen, en een grond geeven, die, zonder vogiig of moeras- 
hg te zyn, egt er zeer overvloedig is in gras, zes wecken of twee maanden voor 
dat zy kalven, zal men haar rykelyker dan naar gewoonte voeden ; men za] haar., 
geduiirende den zomer, grasopltal geeven, en, inden winter, des morgens ze- 
melen, of rupsklaveren, "of haanekainmetjes, enz; men zal in dezen tyd ook op- 
houden haar te melken ; de melk is haar thans noodzaaklyker dan ooit om haar 
kalf te voeden; ook zyn ’er koeijen, welker melk voHlrekt verdroogt een maand 
of zes wecken voor dat zy kalven, en zy, die tot delaatfte dagen melk houden, 
zyn de befte moeders en de befte zoogfters , maar de melk is in dien laatften tyd 
doorgaands liegt en weinig overvloedig : men moet dezelfde oplettendheid gebrui- 
ken op de werping van de koe, als op die der merrie, en zelfs fchync men op de 
eerfte nauwkeuriger te moeten acht geeven, want de koe, die gekalft, fchynt 
meer uitgeput, meer afgemat te zyn clan de merrie; men kan zig niet ontflaan van 
haar in "een afzonderlyken ftal te plaatfen, alwaar men haar warm en gemaklyk 
houdt op goedftroo, en haar wél voedt, geevende haar tien of twaalf dagen lang 
meel van boonen, van tarwe, van haver, enz, met water dat behagen is, daar 
men wat zout in heeft laaten Ihielten, verder moet men haar rykelyk rupsklaveren , 
harnekammetjes, of goed ryp gras geeven; die tyd is gemeenlyk genoeg, om 
haar te herftellcn, waarnamen haar"trapsgcwyzc tot de gemjcene lecvenswyze en 
tot het gewoone voeder brengt ; alleenlyk moet men nog de oplettenheid hebben 
om haar alle haarc melk geduuiende de twee eerfte maanden te laaten behouden; 
het kalf zal beter groeijen, en daarenboven is de melk dier eerfte wecken met 
van een goede hoedanigheid. 
fa) Zie La mxmlle Maifon mjiijue. Paris 1749. Tom. I. pag. 298. 
