VAN DE RUN D-D IEREN. 
£23 
Men Iaat het jonge kalf gediiurende de vyf of zes eerde dagen by zyne moe- 
der, opdat het altoos warm zy, en zo dikwils kan zuigen als het noodi'? heeft, 
maar het neemt in deze vyf of zes dagen genoeg in groei en kragcen aan ^ om het 
thans van de moeder af te zonderen, zo men deze wil verlchoonen, want het kalf 
zou haar nu te veel uitputten, zo het altoos by haar ware : het zal genoeg zyn het>! 
zelve twee of driemaal daags te laaten zuigen , en zo men hetzelve\vél in ’c vlecfch 
wil hebben, en fchielyk meden, zal men het dagelyks rauwe eijeren, gekookte 
melk, en gekruimd brood geeven ; na verloop van vier of vyf wceken zal dat kuif 
uitmuntend goed zyn om te eeten ; men zal derhalven kunnen volllaan met de kal- 
ven, die men aan den flagter wil verkoopen, llegrs dertig of veertig dagen te laa- 
ten zuigen, maar men zal dezulken, die men wil aanvokken, ten miiaden twee 
maanden in de melk houden , hoe meer men hen zal laaten zuigen hoe zwaarer en 
fterker zy worden zullen: men zal, om op te voeden, dezulken de voorkeur gee- 
ven, die inde maanden april, may en juny geworpen zyn; de kalveren, die laater 
geworpen worden , kunnen geene llerkte genoeg verkrygen om aan de ruwheden van 
den volgenden winter wederftand te bieden , zy kwynen door de koude , en ko- 
men bykans allen ora: men zal dan de kalveren, die men wil aanhouden, op de 
twee of drie maanden fpeenen, en, voor dat men hun de melk voldrektelyk ont- 
neemt, zalmen hun allengs watgoed gras of fyn hooi gee ven, om ze langzamerhand 
aan dit nieuw voedzel te gewennen ; waarna men hen geheel van hunne moeder af- 
fcheiden, en tot dezelve niet meer toe laaten zal, te naderen, noch op ftal noch in 
de weide, daar men hen ondenullchen dagelyks inbrengen, en des zomers den -re- 
heelen dag van ’s morgens tot ’s avonds in houden zal; maar zodra de koude zig 
in den herfft zal doen voelen, zal men hen laat in den ogtend laaten uidoopen, eii 
vroeg des avonds weder naar flal brengen ; en in den winter zal men hen , naanlien 
de groote koude hun nadeelig is , warm houden, op een welgcllooten dal en wel 
voorzien van goed ftroo; men zal hen , met het ge woone voeder , haaiiekammetjes, 
Tupskla veren, enz, geeven, en men zal hen niet laaten uitgaan dan by zagt we- 
der; zy hebben veel zorgnoodigom dien ec-rften winter wél door te komen; dit 
is de gevaarlykfte tyd van hun leeven , want in den volgenden zomer worden zy 
fterk genoeg om de koude van den tweeden winter niet te vreezen. 
De koe is op de agttien maanden in een volkomen (laat van voortteeling, en de 
ftier op de twee jaaren; men aalegter wel doen met tot het derde jaar te" waaien 
voordat men hen iaat koppelen; deze dieren zyn in hunne grootfte kragc van de 
drie tot de negen jaaren, waarna de koeijen en ftieren beiden niet meer goed zyn 
dan om vet gemaakt en aan d.n flagter overgelevcrd te worden; gelyk zy hun oen 
meeften groei in twee jaaren krygen , zo is de dimring van hun leeven ook, ge- 
lyk in de meefte andere dieren , ten naaflen by zeven uaal twee jaar, en gemeen- • 
lyk leeven zy niet veel racer dan veenieti of vyfdcn jaaren. 
Onder alle viervoedge dieren is de ftera van het mannetje fierker en zvvaarer dan 
die vrn’t wyfje, en ik geloof niet dat ’er uitzondering in dezen regel te niiakcn 
is; fchoon de Ouden geichreeven hebben , dat de koe, de os, en zelfs het kalf 
zvvaarer van ftem waren dan de (tier, is het egter zee» zeker, dat de ftier eene veel 
fterker ftem heeft, dewyl hy zig veel verder doet hooren dan de koe , de os of het 
kalf ; het geen heeft doen gelooven , dat hy eene minder zv/aare ftera hadt , is , dat zyn 
gebrul niet .een enkeld geluid is, maar een toon uit twee of drie o&aven’fatim'4^ 
