#24 
D E ' N A 'T U ü R L Y K E HISTORIE, 
delft, waarvan de verhevenfte het oor meeft treft, en als men daar op Iet, hoort 
men terzelfder tyd een zwaar geluid, en veel zwaarer dan dat van de ftemderkoe, 
van den os, en van het kalf, wiens bulkingeri ook veel korter zyn; de ftier bulkt 
niet dan van liefde, de koe bulkt meer van vrees en afgryzen dan van liefde, en 
het kalf bulkt van fmart, van belioefte, en van verlangen naar zyne moeder. 
De logfte en traagfte dieren zyn niet die, welke het diepft of het langft flaapen ; 
de os flaapt maar met een korten en ligten flaap ; hy wordt op het minft gerugt 
wakker; hyligt gemeenlyk op zyne linker zy de, en de nier van de linker zyde is 
altoos dikker en meer met vet belaaden dan denier van de regter zyde. 
Deoflènzyn, gelyk andere huisdieren , vcrfchillende van kleur; ondertuflehen 
fchynt het roode hair het gemeenfte te zyn , en hoe rooder hy is hoe meer zin men 
daarin heeft: men maakt ook werk van het zwart, en men wil dat de koeijen van 
kaftanje bruine kleur langer tyd dtiuren ; dat de bruine minder duuren , en al vroeg 
af zyn; dat de gryze, de geappelde, en de witte, niet met al deugen voor den 
arbeid en alleen goed zyn om vet geweid te worden; maar van welke kleur het hair 
van den os zy , het moet glinfterend , dik , en zagt op ’t gevoel zyn , want zo het 
ruw, ongelyk, of met kaale plekken is, heeft men reden om te onderftellen, dat 
het dier fydt, of ten minfttn dat het van geen fterkgeftelis: een goede os voor 
den ploeg moet niet te vet of te mager zyn , hy moet een korten cn gevnldcn kop, 
lange, ruige, cn wel vereenigde ooren, tterke gliufterende en middelmaatig groo- 
te hoornen , breed voorhoofd , groote en zwarte oogen , grooten en platneuzigen 
muil, opene neusgaten , witte en gel yke tanden, zwarte lippen , vleefchigen hals, 
dikke en zwaare fchouderen, breede borft, de kwabbe, of het vel vooraan de 
borft , tot de kniën nederhangende , de lendenen zeer breed , den buik ruim en val- 
lende, dezyden groot, de heupen lang, het kruis dik, de beenen en billen dik 
en wél gelpicrd , den rug regt en vol , den ftaart tot op de aarde nederhangende 
en met digt en fyn hair voorzien ; de voeten ftevig, de huid dik en handelbaar, de 
Ipieren verheven, en de nagel of hoeve kort en breed (a); hy moet ook geyoelig 
voor den prikkel, gehoorzaam aan de ftem, en wél geleerd zyn; maar het is niet 
dan allengs, en met vroeg te beginnen , dat men den os kan gewennen, om het 
jok gaarne te draagen, en zig gemaklyk te laaten leiden : men moet op den ouder- 
dom van twee en een half, of ten hoogftcii drie, jaaren beginnen met hem te tem- 
men, en hem onder ’t jok re brengen, zo men langer wagt wordt hy onleerzaana 
en dikwils weerbaarftig en ontembaar; het geduld , de zagtheid, en zelfs de lief- 
kozingen , zyn de eeiugc middelen , die men moet gebruiken ; geweld en kwaade 
behandeling zouden alleenlyk dienen om hem voor altoos afkeerig te manken; men 
moet hem dan het lighaam vryven , hem liefkoozen , hem van tyd toi tyd gekook- 
te garft, gekneusde boonen, en andere voedzels van die fooregeeven, daar hy 
het meefte werk van maakt; en die men altoos met ^ontmoet vermengen, daurhy 
zeer veel van houdt; terzelfder tyd zal men hem dikwils de hoornen binden , men 
zal hem, eenjge dagen daarna, onder ’c jok brengen, en men zal hem den ploeg 
doen trekken met een anderen os van dezelfde grootte, en die reeds volkomen af- 
gerigt is : men zal toezien , dat zy te famen voor de krebbe vaftgemaakt , en te 
faraen naar de weide geleid worden, opdat zy raalkanderen leeren kennen, en zig 
' ° gewen- 
(a) La nouvelle Maijon ruJUque, Tom, I. pag. 279. 
