VAN DE RUND-DIEREN. 
is; het is zelfs nietnoodig, dat het hooi rot eene weeke en vloeibaare pap ge- 
maakt worde om daar in te gaan, en het kan door den oefophagus niet weder op- 
klimmen, omdat die buis zeer klein is in vergelyking van die der pylorus, of 
maag portier. Het is dan door dit algemeen verfcliil in het raaakzel , dat de runde- 
ren herkauwen , en dat de paarden niet kunnen herkauwen : maar daar is nog een 
byzonder verichil in het paard, ’t welk maakt, dat het niet alleen niet kan herkau- 
wen, dat is te zeggen niet kan braaken zonder pooging of geweld, maar dat het 
zelfs geheel niet kan braaken , welke pooging het ook moge doen ; te weeten, dat 
de buis van den oefophagus zeer fchuinfch vallende in de maag van het paard, 
welker vliezen eene aanmerkelyke dikte hebben , in deze dikte eene foort van 
goot maaken, die zo fchuins loopt , dat zy door defluiptrekkcndebeweegingender 
maag zig nog meer moet lluiten , in plaats van zig door dezelve te openen (a) : 
ichoon deze verlcheidenheid , zo wel als de andere yerfcheideuheden van ma«k- 
zei, welke men in hetlighaam der dieren kan opmerke'n, zo zy Handvatlig zyn, 
alle van de Natuur afhangen , zyn ’er egter in de ontzwagteiing, en vooral in die 
der weeke doelen , verfcheidenlieden die ftandvaffig Ichynen te zyn , en die egter 
zouden kunnen veranderen , ja die zelfs inderdaad door de oralfandigheden veran- 
deren i de groote ruimte van de pens der runderen, by voorbeeld, is niet geheel 
het werk der Natuur; de pens is zodanig niet in haar eerfte raaakzel, zy wordt 
het niet dan allengs en door den grooten omtrek der voedzels; want in het kalf, 
dat eerfl: geboren is, en zelfs in het kalf, dat nog zuigt, en dat geen gras of hooi 
gegeeten heeft, is de pens, in vergelyking van de lebbe, veel kleiner dan in de 
runderen; die groote ruimte van dè pens komt dsrlialven niet dan van de fpanning 
•of uitzetting, welke de groote omtrek der voedzels voortbrengt; ik ben hier van 
overtuigd geworden door eene proefneeming , die my befliirend voorkomt: ik 
heb twee lammeren , van denzclfden ouderdom, en terzelfder tyd gelpeend, af- 
zonderlyk laaten voeden, het een mee brood, het ander met gras : ik heb bevon- 
den, dat de pens van het lam, dat gras gegeeten hadt, veel grooter was gewor- 
den dan de pens van dat, ’t welk met brood gevoed was ge weeft. 
Men wil , dat de oüen of koeijen , die langzaam eeten , den arbeid veel langer 
kunnen uithouden , dan zy die fchielyk eeten ; dat die van hooge en drooge lan- 
den luftiger, gezonder, en fterker zyn dan die van laage en vogtige landen; dat 
zy allen fterker worden als men hen met droog hooi voedt , dan wanneer zy malfch 
gras eeten ; dat zy zig bezwaarlyker dan de paarden aan de verandering van lugt- 
ftreek gewennen, en dat men om deze reden altoos oflen om te werken in zyn 
eigen oord moet koópen. 
Gclyk de olTen in den winter niet met al doen , zo kan men lien , geduurende 
dien tyd, met llroo en een weinig hooi voeden, maar in den tyd van den arbeid 
moet men hun veel meer hooi dan ftroo, en zelfs wat zemelen of haver geeven, 
voor dat men hen laat werken : des zomers, als het hooi ontbreekt, zal men hun 
verfcb gemaaid gras, of ook wel jonge fclieuten en bladen van elfen, van olmen, 
van eiken-boomen, enz, voorwerpen, maarflegts in eene kleine hoeveelheid, de- 
(a) Zie de befchryving van. de maag van het paard in dit plfde deel onzer Natuurlyke His- 
torie. Zie ook de Memorie van den Hr. Eerïin in de Mimoiros de l' Academie des Sciences, 
Année 1746. 
Ff 2 
