£30 DE N A T U U R L Y K E H I S T 0 R I E, 
maar die door de vryving en de kookiiig hard en glinfterend wordt; (a) zy worden 
nooit dan in de pens gevonden, en, zo’er hair in de andere maagen korat,blyft 
het daar niet, even weinig als in de ingewanden, het gaat waarfchynlyk met het 
afgetrokken overblyfzel der vocdzels door. 
De dieren, die aan de beide kaakebeenen fnytanden hebben, gelyk het paard 
en de ezel, eetenhet kort gras geniaklyker af dan zy, die geene fnytanden aan 
het bovenft kaakebeen hebben, en, zo hetlchaapende geithetzeer kort affnyden , 
is het, onidat zy klein , en omdat hunne lippen dun zyn , maar de runderen , die 
dikke lippen hebben , kunnen niet dan lang gras afeeten , en het is om deze re- 
den, dat zy geen nadeel doen aan de weiden , daar zy in graazen; gelyk zy niet 
dan het boveneinde der jonge grafleheuten kunnen afluiypeh, zo wordt ’er de wor- 
tel niet door verrukt, en de planten hervatten ftraks haaren groei, terwyl het fchaap 
en de geit dezelve van zo naby affiiyden, dat zy de Hammetjes kwetfen en den 
wortel verdelgen; daarenboven zoekt en eet het paard het fynde gras, en laat het 
grove gras, welks Hammetjes hard zyn, in ’t zaad Ichieten en vermeerderen , waar 
door de weide in weinige jaaren zeer liegt wordt, zo daar niet dan paarden in loo* 
pen, daar die, waarin de runderen weiden, verbeteren en fyn worden. 
Onze runderen, welker foort men niet moet verwarren , met den auroks, den buffel, 
den bifon , en den noc (l?) , fchynen oorlpronkclyk te huis rehooren in onze gemaa- 
tigde klimaaten , dewyl de groote hitte hun even ongemaklyk is als de ovenhaatige 
koude: daarenboven wordt deze foort, zo overvloedig in Europa, indeZuidelyke 
lauden niet gevonden , en heeft zig in Afia niet verder dan Perlie en Armenië uit- 
geflrekt, (c) en in Afrika niet verder dan Egypte en Barbarije; want in de Indiën , 
zo wel als in ’t overige van Afrika, en zelfs in Amerika, zyn het de bifons, die 
een bult op den rug hebben , of ook andere dieren , aan welken de Reizigers den 
naam van Hieren of runderen gegeeven hebben , fchoon zy inderdaad van eene 
verlchillende foort zyn van onze runderen; die welken men aan de kaap de goede 
hoop, en in verfcheiiien landen van Amerika, vindt, zyn door de Hollanders 
en de Spanjaarden derwaards gebragt. In het algemeen fchynt het door te gaan , 
dat de landen, die wat koud zyn, beter met de gelleldheid van onze runderen 
Hrooken , dan de heece landen , en dat dezelve des te grooter en zwaarer yallen 
naarmaate het klimaat vogtiget en ryker in weiden is ; de offen van Denemarken, 
van Podolie, van Ukraine, en van Tartarije, dat door de Kalmukken bewoond 
wordt, zyn degrootHe van allen; die van Ierland, van Engeland, van Hol- 
land, en van Hongarije, zyn ook grooter dan die van Perfie, van Turkije, van 
Griekenland, van Italië, van Frankryk, en van Spanje, en die van Barbarije zyn 
dc kleinilen van allen ; men verzekert zelfs , dar de Hollanders alle jaaren eenë 
menigte groote en magere koeijen uit Denemarken haaien , en dat deze koeijen in 
(a) Zie, in dit zelfde deel, debefchryviiig van dat gedeelte van des Konings Kabinet, ’t welk 
beotklving heeft tot de Natuurlyke Hiftorie van den ilier. 
{b) Deze byzondere foort van Os, die in Afrika huisveft, welken de Ilottcntotten Noe 
noemen, is tot dus verre in Europa geheel onbekend, en door geenen Natuuronderzoeker, 
voor zo verre ik weet, befebreeven ; een van deze dieren is thans leevend hier in ’t land, en 
ii.en zal eerlangs eene egte afbeelding en befchry ving daar vangeeven. Noote van C. V. E. 
yc'' CnAnDiN’s Reizü II. Deel pag. 28. 
trf) Z'e/eroyagffdeltEGNAED, Paris 1742. Tom, I. pag. 217. en lHjloire Générale des Foyaget 
Tom. TIL pjg. 13. 
