VAN DE RUND-DIEREN. 231 
Hglland veel meer melk geeven dan de franfche koeijen : het is waarfchynlyk dat 
dit het zelfde ras van melk-koeijen is, ’t welk men naar Poiton, naarAums en naar 
de raoeraircn van Chareme overgebragt en aldaar aangekweekt heeft, alwaar men 
haar VJaandcrfche koeijen noemt; die koeijen zyn "inderdaad groorer en raaf^c- 
rer dan dc gemeene koeijen, en zy geeven eens zo veel melk en boter ; zy gec* 
ven ook veel grooter en fterker kalveren , zy hebben op alle tyden melk, en men 
kan haar het geheele jaar door melken, de vier of vyf laatlle dagen allcenlyk uk- 
gezonderd, voor dat _zy kalven : maar deze koeijen moeten uitmuntende weiden 
hebben ; fchoon zy niet meer eeten dan gemeene koeijen , gelyk zy egter altoos 
mager zyn, zo gaat al de overvloed van voedzel tot melk over, tervvyl de gemee- 
ne koeijen vet worden, en ophouden meUc re geeven, zodra zy eeuigen lyd'ln af te 
goede weiden geweeft zyn. Van een ftier van dit ras cn eeue gemeene koe bekomt 
men een ander ras, ’t welk men ballerd noemt, en dat vrugebaarer en overvloedi- 
ger in melk is dan het gemeene ras; deze ballerd-koeijen werpen dikwils twee kal- 
ven te gelyk , en geeven ook het geheele jaar door melk • het zyn deze goede 
melk-koeijen , die een gedeelte uitmaaken der rykdoraraeu van eenige Provintièu 
der Nederlanden, waar uitjaarlyks voor aanmerkelyke fommen aan^oteren kaas 
wordt verzonden; deze koeijen, die, eens of tweemaal zo veel melk geeven als 
de Franfche koeijen , geeven zesmaal zo veel als de Barbaryfche (a). 
In Ierland, in Engeland, in de Nederlanden , in ZvvitferJand, en in ’t Noor- 
den, zout en rookt men het offenvleefch in groote menigte, ’t zy om op de febee- 
pen te gebruiken , ’t zy om daar handel mede te doen ; daar wordt ook een groot 
•getal huiden uit die landen verzonden ; het vel der runderen, en zelfs dat der kal- 
ven, dient, gelyk men weet, tot oneindig veele gebruiken : hervet is ook eene 
nuttige ftof, men vermengt het met fchaapenvet om ’er goede kaarfen van te maa- 
ken :"de runder-meft is de belle voor drooge en ligte landen ; de hoorn van dit 
dier is het eerde vat daar men uit gedronken, het'eerft inilrument daar men op 
geblaazen heeft, om het geluid te vermeerderen, de eerde doorfchynende dof, 
die men heeft gebezigd om ruiten in zyne venfters, om lantaanien, enz, te maa- 
ken, en die men heeft geweekt, bewerkt, gevormd om doozen, kammen, en 
duizend andere werken, te vervaardigen; maatlaat ons hier ophouden, want dc 
Natuurlyke Hiflorie eindigt , daar die der koiillen begint. 
(a) Zie Fcyafft de Shaw, Tm, L pag. 311. ■ 
