(Ja 
DE NATUURLYKE HISTORI 
Schoon de buffel een fterk en geweldig dier zy, is hy e'venwel ook teder zodat 
by zo we! door overmaatige hitte als door overmaatige koude lydt; dus ziet men 
hem ook in t fterkll v;an den zomer de fchaduwe ca het water zoeken, en" „S 
de digcfte boffchen verbergen: die natuurlyke neiging fchynt 
Wtp"nf”k'ln"iP oorfprong van den buffel meer in gemaatigde, dan in zeer 
heete ot koude landen gezogt moet worden. & > « zeer 
Behalven de ziektens, welke hem met andere dieren gemeen zvn is Vr ppdp 
die tot zyne foort byzondcr behoort, waarvan hy niet dan in zyn^ewfte iaaïfn 
wordt aangetaft. Deze ziekte heet b troone ; eene uitdrukking, betrekkelvk tot den 
gemeenften zetel van het kwaad, die aan de keel en onder de kin is heb on*^ 
langs eene reis gedaan, bepaaldelyk met oogmerk om ooggetuigen té zyn van hpt 
begin der ziekte, en derzelver voortgangen en einde naauwkeurig waar te neemen 
Ik heb my zelfs doen verzeilen van een Genees- en een Heelmeefter, om eené Hp 
redeneerde kennis van de oorzaaken , of ten minften van den aart der ziekte te 
d»ur. .00. ik kwa.,, .1 over. o. i/hcb■d.fgt„TSr^opToS|rr„" 
fpr"uite 7 ^“’ gebruiken en ondervindingen der buffel- 
De verfchynfelen dezer ziekte zyn gemaklyk te kennen, inzonderheid de uit 
wendige; het traanen is de eer te; het dier weigert vervolgens alle voedzel- byl 
tw ten zelfden tyde zwelt zyn keel zeer fterk, en fomtyds zet zig ook het geheele 
hghaam op; hy hinkt dan eens met de voorfte, dan met de achferftd'voetln • de 
tong hangt gedeeltelyk buiten den bek, en is rondom bezet met een wit fchu’im 
t welk het dier uitwerpt. »v.nuiui, 
_ De uitwerkzelen van deze kwaal zyn zo vaardig als verfchrikkelyk ; wantin wei- 
nige uuren, of ten langden in een dag, gaat het dier alle de trappen der Sp 
do )i-, en fter t; wanneer deze ziekte zig onder een troep vertoont, worden de 
meefle jonge buffels, die hun derde jaar nog niet bereikt hebben , daar van Sge! 
taft , en zo zy flegts éen jaar oud zyn , fterven zy genoegzaam allen. Ondci- dfe 
welke twee jaar oud zyn, zyn ’,cr veelen, die niet worden aangetaft, enS ont- 
komt een groot getal van hun, die aangetaft worden. Eindefvk Ldra di inn^e 
buffels tot de dne jaaren zyn gekomen, is het byna zeker, dat z/ontfnappei zub 
len, want hsc is zeer zeldzaam, dat zy op dien ouderdom worden aaneecait en 
daar is geen voorbee.d, dat, boven de drie faaren, eenige van deze dieren deze 
ziekte gehad hebben : zy begint dan by de jongrte, als zynde de zwakfte en 7v 
die nog zuigen, -zy!! ’er de eerde flachtoffers van. Wanneer de moeder ‘dom- 
fyaheid van hraren reuk, in haar jong de beginzelen dezer ziekte bemerkt is 7v 
dc eerffe die het veroordeelt, door het de pram te weigeren D.-7- Pni, 
deck zig met eene verbauzende fnelheid mede ; iii negen daaen rpn^^ 
wordt eene geheele troep, hoe talrykook, daar byna gcLd mede la 
welke in de zes eerfte dagen worden aangetaft, fterven vrv d™!^^^^ 
Jlen, terwyl die, welken in de drie laacfte dagen daarvan overrall?! vfS^ vi^y 
dik^vyis opkomen, omdat, na de zes eerfte dagen , de kwaadaartigheid dï 
geftadig verminderd tot op den negenden , wanneer dezelve zig met ÏÏe lm e 
kragt tot een dezer dieren fchvot tebepaalen, waarvan zy, om zo te fbreekpn 
baar verzoening -flachtoffer maakt. .. . ^ ipreCKen, 
De ziekte houdt geene vaffe jaargetyden; alleenlyk is zy geraeener en sevaar- 
lyker m de lente en des zomers, dan in den herfft of des winSrs eS vrv 
algemeene vvaarneemmg is, dat zy gemeenlyk komt, wanneer na' vee hiae, 
ulgemeene vvaarneemmg is, dat zy gemeenlyk komt, vvanneer na veel hitte 
regen vak, die nieuw gras doet uitfpruiten, het geen zou fediyneS te bevvvzS 
dat de oorzaak van 't kwaad is een overvloed van chyl, dSr al te ruim e 
9 
en 
