o V E R D E N S T Y L. m 
men moet werken op de ziel , en het hart trelFen , door te fpreeken tot 
den geeft. 
De ftyl is niet dan de orde en beweeging , welke men in zyne ge- 
dagten brengt. Zo men dezelve nauw famen hegt, zo men haar digt 
in een fluit , wordt de ftyl bondig , kragtig en beknopt ; zo men dezelve 
langzaam aan malkanderen laat opvolgen, zo men haar niet verbindt dan 
onder begunftiging van fraaije uitdrukttingen , zal de ftyl , hoe fchoon de 
woorden klinken mogen , langwylig , flap en floepende zyn. 
Maar voor dat men de orde zoeke, waarin men zyne gedagten zal 
voordiaagen , moet men zig eene algemeener orde ontworpen hebben, 
waarin niet dan de eerfte oogpunten en de voomaame denkbeelden koo- 
men moeten. Het is door de plaats van elk dier hoofd - denkbeelden in 
dit ontwerp te tekenen, dat de grootte eener Verhandeling bepaald , en haa- 
re juifte grenzen omfclireeven worden ; het is door zig deze eerfle fchets 
geduurig te vertegenwoordigen , dat men de juifte tuflehenruimten zal afmoe- 
ten , die de hoofd-denkbeelden moeten affeheiden , en de bykoomende of 
tuflTchen'denkbeelden regelen , die de eerfte vervullen , famenknoopen en op- 
helderen. Door de kragt van den geeft moet men zig alle de algemee- 
ne en byzondere denkbeelden onder hun waare oogpunt vertoonen ; door 
eene groote fynheid van oordeel zal men de dorre gedagten van de vrugt- 
baare gedagten ligtelyk onderfcheiden. Door de bekw'aamheid , welke de 
gewoonte van fchryven geeft, zal men by voorraad voelen, welk het 
voortbrengzel van alle deze werkingen van den geeft zyn zal. Zodra 
het ondenverp eenigszins groot of faamgefteld is , gebeurt het zelden dat 
men het onder één gezigtpunt bevatten , of het met eene eerfte en en- 
kele pooging van den geeft doorgronden kan ; en het is nog zeldzaamer , 
dat men ’er, zelfs na verfcheiden overdenkingen , alle de betrekkingen 
van bevatte. Men kan ’er zig dan niet te veel mede bezig houden. Dit 
is zelfs het eenige middel om zyne gedagten te beveiligen , uit te ftrek- 
ken, en te verheffen: hoe meer zelfftandigheid en kragt men aan de- 
zelve geeven zal , hoe gemaklyker het naderhand zal vallen om ’er , door 
uitdrukking, iets wezendlyks van te maaken. 
Dit ontwerp is nog de ftyl niet , maar het is ’er de grondflag van ; het 
onderfteunt , het regelt , denzelven ; het bepaalt zyne beweegingen en on- 
derwerpt die aan wetten; buiten dit verbyftert een fchryver zig zal- 
ven > zyn pen loopt zonder leidsman , hy werpt onregelmaatige trekken , 
a 3. 
