2 
VERHANDELING over het BEOEFFENEN 
beeld, de Hiftorie der Infekten, of die der Planten, is genoeg om verfcheiden men- 
fchen bezig te houden, cn de bekwaamftc waarnecmers hebben, na een arbeid van 
Veele jaaren, niet dan vry onvolmaakte fchetfen gcgceven van de al te menigvuldige 
voorwerpen , wcUce deze byzondcre takken der Natmirlykc Hiftoric , daar zy zig eenig- 
lyk toe bepaald hebben ^ vcrlèliaiTcn. Ondcrtufichcn hebben zy alles gedaan wat zy kon- 
den doen, en wel verre van zig over de waarneemers tebeklaagen wegens de weinige 
vordering dezer wectenfehap, kan men hunne werkzaamheid en hun geduld niet ge- 
noeg roemen , en kan men, zonder onbillykheid, zelfs niet weigeren nog verhe- 
vener hoedanigheden in hen te erkennen. ^Vant daar is eene foort van fterkte van 
ziel, eene zekere dapperheid \^n geeft noodig, om de Natuur, in de talloozc me- 
nigte haarer voortbrengzelen , zonder ontzetting te befchouwen,en zig bekwaam te 
agten om dezelve te bevatten en te vergelyken ; daar wordt een foort van fmaak 
vereifcht, om dezelve te beminnen; een fmaak, gi-ooter dan die, welke niet dan de by- 
zondere voorwerpen ten doelwit heeft, en men kan zeggen, dat de zugt, om de Na- 
tuur te kennen , twee eigenfehappen in onzen geeft onderftelt , die nauwelyks 
fchynen gepaard te kunnen gaan; de groote uitzigten van een verheeven, van een 
levendigen en driftigen geeft, die alles onder éénenopflag des oogs omvat, cn de kleine 
oplettendhceden van een werkzaam injimm, nat zigiiegts tot een punt nepaan. 
De eerfte Hnderpaal, die zig in het beöeffcnen der Natuurlyke Hiftorie voor- 
doet , koomt van de al te groote menigte van voonverpen ; maar de verfcheidenheid 
dier zelfde voorwerpen en de moeijelykheidomde verfchillende voortbrengzelen van 
verfchillende Lugtftreeken te verzamelen, maakenecncanderei-riiiderpaal voor de be- 
vordering onzer kundigheden, die onverwinlyk fcliynt, cn. welke men 'inderdaad 
door arbeidzaamheid alleen niet kan te boven koomen: Het is niet dan door dentyd, 
door oplettende zorgen, zwaare onkoften, cn dikwils door gelukkige toevallen, dat 
men wel bewaarde Dieren, Planten, of Delfftoffen, van ydere foort , kan bekoo- 
men, en eene wclgefchikte verzameling majiken van alle de werken der Natuur. 
Maar, wanneer men het nu eindelyk zo verre gebragt heeft, dat men ftaalcn bezit 
van alles, wat het Heelal bevolkt; wanneer men, na veele moeite, een model heeft 
gevonden van alles wat, in zulk een overvloed, over de Aarde verfpreid-is , en men, 
voor de eerfte reize, de öogen werpt op dat Magazyn met zo veclc verfchiliende , 
met zulke nieuwe en vreemde voorweipen vervuld, zo is de eerfte aandoening, die 
daar uit geboren wordt, eene verbaasdheid met een eerbiedige verwondering ver- 
mengd, en dc cerftc overdenking, die daar op volgt, is een vernederend terugzien 
op ons zeïven. Men durft zig niet verbeelden , dat men met der tyd alle deze ver- 
fchillende voorwerpen zal lecren kennen , (lat men dezelve niet "flegts aan hunne 
uitvyendige gedaante zal kunnen onderfcheiden , en in hunne verfchillende rangen 
fchikken; maar ook weeten alles, wat betrekking heeft tot de geboorte, tot de voort- 
brenging, de geleeding, het gebruik , in een woord, rot deHiftbrie van elk ding 
in het byzondcr. Men durft zig niet vlden, zeg ilc, van ooit zo verre te zullen koo- 
men, cn evenwel, nadat wy gemeenzaamer met diezelfde voorwerpen zyn gewor. 
den, na dat wy dezelve dikwils, en, om zo te fpreekèn , zonder oogmerk, gezien 
hebben, maaken zy allengs duurzaame indrulczelen,diezig eerlang door vafte en on- 
veranderlyke betrekkingen, in onzen geeft ,aan malkandêren verbinden, en alsdan 
maaken wy onze befchouwingen algemecner,neemen wy veele verfchillende voor- 
werpen tevens in aanmerking, en bevatten wy .een veel groóter gedeelte der Na- 
