DER NATUURLYKE HISTORIE. 3 
tuur te gelyk in onze overdenkingen; Het is in dien Raat, dat men de Natum-Iyke 
Hiftorie met orde kan beöefFenen, dat men met vrugt kan opmerken, en zip 
nieuwe wegen tot allerhande nuttige ontdekkingen baanen. ^ 
Men moet dan beginnen met veel te zien, en dikwils weder te zien. Hoe noo- 
dig de oplettendheid by alles vereifcht worde, hier kan men zig, in den beginne, 
van dezelve ontflaan; ik ipreek van die fchroomagtige oplettendheid, altoos nut- 
tig als men veel weet, en dikwils fchadelyk voor hun , die beginnen te leeren. 
De groote zaak is hun hoofd met denkbeelden en byzonderhcden te veiwullen , en 
hen, zo veel mogelyk , te •beletten van daar al te fchielyk redeneringen op te 
bouwen, of betrekkingen tuilchcn te maaken; want het gebeurt dikwils , dat zy, 
door onkunde van zekere byzonderhcden, en door hunne al te weinige denkbeel-t 
den , hunnen geeft in valiche iaamenvoegingen uitputten , en hun geheugen me, 
niets bepaalendc gevolgen, en met befluiten, die tegen de waarheid aanloopcn 
bezwaaren, en zig vooroordeelen in ’t hoofd brengen, welke men daar naderhand 
niet dan zeer bezwaarlyk uit verdryven kan. 
’t Is hierom, dat ik gezegd heb, dat men moeft beginnen met veel te zien; maar 
men moet ook bjma zonder oogmerk zien, om dat, zo gy beflooten hebt de din- 
gen niet dan met een zeker doelwit, in eenc zekere orde, in een zeker famenftel- 
zel, te befchouwen , gy nooit, al waart gj^ den beften weg der wereld ingellagen, 
tot dezelfde uitgeftrektheid van kunde 2xilt koomen, waar op gy hoopen moogt, 
wanneer gy uwen geeft in den beginne zelf laat waaren, zonder vreemd behulp 
opmerken, zig verliezen en wedeiwindcn , en de cerfte fchakels fmeeden van den 
keten , welken hy naderhand in zyne bcfpiegelingen en fchikkingen volgen zal. 
Dit is, zonder uitzondering, waarvoor alle perfoonen, welker geeft ryp, en 
welker vermogens van rcdenecren genoegzaam gevorderd zyn. De jonge lieden 
daarentegen moeten vroeger geleid, en in tyds geraaden worden; men moet hen 
zelfs aanmoedigen door het geen mceft opwekkend is in de weetenfehap, men 
moet hen de zonderlingftc zaaken onder het oog brengen, maar zonder nauwkeuriore 
verklaaringen dam- van te geeven. De verbolgenheid maakt , in dien leeftyd , de 
nieuwsgierigheid gaande, daarzy, in een meer gevorderden ouderdom, niet dan 
wanfmaak en afkeer inboezemt. De kinderen worden ligtelyk de dingen moede , 
welke zy reeds gezien hebben, zy zien dezelve met onvci-fchilKgheid, ten zy men 
hen dezelfde ftukken uit andere oogpunten vertoone, en in plaats \'an enkelykte 
herhaalen het geen men hen reeds gezegd heeft , is het beter daar oraftandighe- 
den, al zyn dezelve vreemd of nutteloos , by te voegen; men vcrlieft minder 
hen te bedriegen, dan met hen te doen walgen. 
Wanneer zy cindelyk, na de zaaken verfcheiden maaien gezien, en herzien te 
hebben , zig dezelve in het groot beginnen te veitoonon , wanneer zy van zelve 
beginnen verdeelingen te maaken , en de algemeene onderfcheidingen te bevatten, 
ais -clan kan de fmaak voor de weetenfehap gebooren worden, en het is dan de tyd 
om denzeiven te helpen en te bevorderen. Die fmaak , zo noodig voor alles, 
maar ter zei der tyd zo zeldzaam , wordt door geenc voorfchriften ingeboezemd. 
ergeehsch zou de opvoeding denzeiven willen geeven ; vergecfscli dwingen dc 
ouders hunne kinders om hen denzeiven in te'^ ftarapen ; zy zullen hen nooit 
verder brengen dan tot dat punt aan alle menfehen gemeen, tot dien ti-ap van 
verftand en geheugen , die genoeg is vuor de famenleeving , of de gewoonc 
A ^ 
