VERHANDELING over het BEOEFFENEN 
$ 
gedeelte in de Planten te verkiezen, en daar het onderfdieidend kenmerk van te 
niaaken. Zomraigen hebben hunne Methode geveftigd op de figuur der bladen; 
anderen op derzelver plaatzing; anderen op de rorm der bloemen; anderen op het 
getal der bloembladen; anderen eindelyk op het getal der ftofvezelen. Ik zoude 
geen einde vinden, zo ik alle de Methoden, welke men heeft uitgedagt, wilde 
voordraagen, maar ik bedoel hier van geene andere te fpreeken, dan die, welke 
men met toejuiching ontvangen, en elk op haar beurt gevolgd heeft, zönder dat 
men genoeg gelet heeft op die dwaaling van beginzel, welke zy allen gemeen heb- 
ben, en die hier in beftaat, dat zy een geheel, en de famenvoeging van verfchei- 
den geheelen willen beoordeelen naar een enkel gedeelte, en uit eene vergelyking 
van de verfcheidenheden in dat enkel gedeelte ; want het verfchil der Planten te 
willen beoordeelen naar dat haarer bladen of bloemen alleen , is even het zelfde als 
of men het verfchil der Dieren enkelyk tvilde opmaaken uit het verfchil van hun 
vel of teeldeelen ; en wie ziet niet, dat deze wyze van kennen niet eene wee- 
tenfchap genaamd, maar, op zyn beft, voor een onderling verdrag, een wille- 
keurige taal, een middel om malkanderen te verftaan, zonder malkanderen we- 
zendlyk wyzer te maaken, moet gehouden worden? 
Zoude men my vergunnen willen te zeggen wat ik denk over den oorfprong 
dier verlchillende Leerwyzen , en over de oorzaaken , die dezelve demyze verme- 
nigvuldigd hebben , dat de Kruidkunde zelve thans geraaklyker geleerd kan wor- 
den, dan de woordenlyft, die ’er flegts de taal van is! Zoude men my vergun- 
nen willen te zeggen, dat iemand eerder de figuuren van alle de Planten in zyn ge- 
heugen prenten, en dus nette denkbeelden van dezelve voor zynen geeft hebben 
zoude , waar in eigenlyk de waare Kruidkunde beftaat, dan alle dc naamen onthou- 
den, welke in de verfchillende Leei*wyzen aan die Planten gegeeven worden! Zou- 
de menmy vergunnen willen my te beklaagen, dat, uit hoofde van dit alles, de 
taal moeijetyker gemaakt is, dan de zaak zelve was! Zie hier de wyze, op wel- 
ke het my toefchynt, dat dit is bygekoomen. 
Afen heeft eerft de Planten cn Gcvvaflen verdeeld volgens haare verfchiliende 
grootte; men heeft gezegd : Daar zyn groote hoornen, kleine hoornen, heefters, 
Ideine hcefters, groote planten, kleine planten, en kruidjes. Zie daar deneerften 
grondfiag van eene Methode, welke men vervolgens verdeelt, en onderdeelt door 
andere betrekkingen van grootte en gedaanten, om aan yder foort een bj^zondcr 
karakter te geeven. Na dat ’er nu eene A^Iethode volgens dit ontwerp gemaakt 
was , zyn ’er menfehen gekoomen , die deze vcrdeeling onderzogt en die gezegd 
hebben: „ Neen ! Deze manier op de betrekkcij'ke grootte der gewaflbn ge- 
„ grond,kan geen fteek houden; want daar zyn in een enkel foort, dat der Ey- 
„ ken by voorbeeld, zo verfchillendc grootten, dat men'Eyken-boomen vindt, 
„ die zig tot honderd voeten boven de aarde verheffen, en andere, die nooit 
,, hooger dan nvee voeten groeijen. Het is, evenredigheid in agtgenoomen, 
5, rnet dc Kaftanjeboomen , dc Pynboomen, de Aloës, en eene oneindige me- 
nigte andere foorten van Planten even eens gelegen. Men moet dan, zegt 
men, de foorten der Planten niet naar haare grootte bepaalen, naardien dit te- 
ken twyffelagtig en onzeeker is ” ; en men heeft deeze manier met reden 
vïïrlaaten. 
Anderen zyn vervolgens opgekoomen, die, waanende de dingen beter te zul- 
len 
