9 
DER NATUURLYKE HISTORIE. 
len fchikken , düs geredekaaveld hebben : Men moet , om de Planten te ken- 
, nen , zig bepaalen tot die deelen , die zig eerft en duidelykft vertoonen , en ge- 
” lyk de bladen het eerft in ’t oogvallen, moet men de Planten fchikken naar 
„ de gedaante, de grootte en de plaatzing der bladen.” Naar dit ontwerp heeft 
men eene Methode gemaakt, men heeft dezelve eenigen tyd gevolgd, maar men 
heeft vervolgens bemerkt , dat de bladen van bykans alle Planten njar den ver- 
fchillenden ouderdom , en de verfchillende gronden , verbaazend verfchUlen , dat 
hunne gedaante niet ftandvaftiger dezelfde blyft als hunne grootte, en dat hunne 
plaatzing nog onzekerer is. Men is dan even weinig voldaan geweeft met deze 
rangfch&king, als met de vorige. _ 
Einde lyk heeft iemand zig in ’t hoofd gebragt, en ik geloof, dat het Gesner 
is, dat de Schepper in de bevrugting der Ranten een zeker getal verfchillende en 
onveranderlyke kenmerken gelegd heeft , en dat men lüer van moeft^ beginnen 
om eene goede verdeeling te maaken. Gelyk dit denkbeeld tot een zeker punt 
waar bevonden wierdt , en de deelen van de voortteeling der Planten eenige 
ftandvaftiger verfchillendheden hadden en hielden, dan alle de andere deelen der 
Plant, afzonderlyk genoomen, heeft men eerlang vcrfcheiden Leerwyzcn zien te 
voorfchyn koomen , ten naaften by op het zelfde beginzcl gegrond. Onder de- 
zelve is die van den I Ir. deTournefort de opmerkelykfte, de vernuftigfte, 
en de volkoomenfte. Deze doorlugtige Kmidkundigc zag de gebreken van een 
Syftema, dat louter willekeurig zyn zoude; als een man van verftand heeft hy de 
ongerymdheden vermyd, die in de meefte andere Methodes zyner tydgenooten ge- 
vonden worden, en hy heeft zyne verdeclingen en zyne uitzonderingen, met on- 
eindig veel kundigheid, en oneindig veel fchranderheid, gemaakt. Hy hadt, met 
een woord , de Knaidlamde in een ftaat gebragt , dat dezelve alle andere Methodes 
ontbeeren konde , en hy hadt aan dezelve inderdaad een zekeren trap van vol- 
maaktheid bygezet; maar daar is een ander ‘Methodift opgekoomen, die, na des- 
zelfs Syftema gepreezen te hebben , gepoogd heeft het zelve onder den voet te 
werpen , om op dcszelfs puinhoopen zyn eigen te veftigen , en die , met den Hr. 
de Tour NE fort, de karakters, van dc bevrugting ontleend, hebbende aan- 
genoomen, alle de deelen van de voortteeling der Planten, en byzonderlyk de ftof- 
vezelen heeft gebezigd, om daar mede zyne verdeeling van geHagtcn te maaken. 
De wyze oplettendheid van den Hr. deTournefort om de Natuur met -zo 
verre te dwingen, dat men, uit zugt voor zyn Syftema, de verfchillendfte vooi- 
werpen , gelyk de boomen met de kruiden verwart , veragtende , heeft hy de 
Moerbezieboom en de Bi’andnetel, de Tulp en dc Kweekdoorn, dc Ohnboom en 
de Beetwortel , dc Roos en de Aardbey , de Eykenboom en dc Pimpernel , by 
malkander gcplaatft en onder dezelfde klalTen betrokken. Is dit niet fpeelen met 
de Natuur, en met hun, die de zelve poogen teleerenkemien? En byaldien dit 
alles niet met eene zekere vertooning van een verborgen orde voorgedraagen, 
met Griekfch en eene Botanifche geleerdheid omzwagteld wierdt, zoude men ge- 
wiffelyk zo lang niet gedraald hebben om het bclagchelykc van zulk eene Methode 
te duiwen zien, en om de venvarring aan te wyzen, die uit zulk eenemiflelyke 
famenvoeging moet gebooren werden? . , 
Maar dit is het nog niet alles, en ik ga de zaak nader aandringen, om dat het biï- 
lyk is aan den Hr. de Tournefort den roem te bewaaren, welken hydoo^ 
1. Deel. B 
