*4 
VERHANDELING over het BEOEFFENEN 
menfchelyk lighaam doorloopende , der Menfchen karakters uit de trekken van 
hun Wezen aan. De Gezigt- of Wezen-kennis wel te verflaan, zoude inderdaad 
eene zeer nuttige weetenfchap zyn voor hem , die dezelve verki-eegen hadt , maar 
kan men dezelve uit de Natuurlyke Hiftorie haaien ? Hy befchryft dan den 
Menfch in alle zyne uit- en inwendige deelen, en deze bcfcln-yving is de eenige 
die volkoomen is. 
In plaats van yder Dier in het byzonder te. befchryven , doet hy die allen ken- 
nen door de overeenkomften of betrelddngen , weÓce alle de deelen hunner lig- 
haamen hebben jmet die van het lighaam der Menfchen"; wanneer hy , by voor- 
beeld, het menfchelyk hoofd befchryft, vergelykt hy daar mede het hoofd van 
verfchillende foorten van Dieren; eveneens doet hy met alle de andere deelen. 
By de befchryving van der Menfchen long geeft hy een Hiftorifch berigt van al- 
les , wat men toen van de longen der Dieren wift , en hy geeft tevens de Hiftof 
rie van die Dieren , welke geene longen hebben. Op de zelfde wyze yerhadt 
hy, by gelegenheid van de teeldeelen, alle de verfcheidenheden der Dieren in 
de wyze van koppelen , van teelen, van dragt, van bevalling , enz. By gele- 
genheid van ’t bloed , geeft hy de Hiftorie der Dieren , die geen bloed hebben , 
en dus zyn ontwerp van vergelyking volgende, waar in , gelyk men ziet , ^ 
Menfth tot een model verftrekt, en niet anders bybrengendc , dan het verfchil, 
’t welk tuflehen den Menfch en de Dieren, en tuflehen yder deel der Dieren en 
yder deel van den Mcnfch plaats heeft, fnydt hy met voordagt alle byzondere 
befchrjwingen af, verraydt hy alle herhaalingen, ftapelt hy byzonderheden op , 
en fchryft hy niet een woord , dat men nutteloos kan noemen. 
Dus heeft hy in een klein boekdeel een byna oneindig getal van verfchillende 
ƒrtcï^^ by malkander gebragt, en ik geloof niet dat het mogelyk zy, om het geen 
hy over dit onderwerp te zeggen hadt , in korter bewoordingen uit te druklven ; 
een onderwerp daarenboven, het welk zo weinig vatbaar fchjmt voor nauwkeu- 
righeid, dat ’er een geeft als die van Ari.stoteles vereifcht wierdt, om te- 
vens zo veel orde , netheid en beknoptheid faam te voegen. Dit werk van 
Aristoteles heeft zig v'^oor mjme oogen vertoond, als een Regifter, 
dat men met de grootftc zorg\'’uldigheid uit verfcheiden duizenden van boekdee- 
len, met befcliryvin<’'en en waamcemingen van allerhande foort vervuld , ge- 
maakt hadt; het is het volmaalvtfte uittrekzel, dat ooit ver\^aardigd is, by aldien 
de Weetenfchap inderdaad de Hiftorie der fa£ta, der byzondere waaraeemingen , 
genaamd rtag worden; en fchoon men zelfs ondcrftellen mogt, dat Aristo- 
teles uit alle de boeken van zyn tyd hadt iaamgeti-okken het geen hy in zyn 
Werk geplaatft heeft, dan nog is het Ontwerp van dat werk, zyne verdeeling, 
zyne keus van voorbeelden , de juiftheid zyner vergetykingen , een zekere draai 
in zjme denkbeelden, welke ik gaarne een Philofophifch karakter zou willen 
noemen, zo treffend, dat men niet een oogenblik kan twyffelen, of hyzelf 
zoude ryker hebben moeten zyn, dan zy, byivelken hy ging leenen. 
Plinius heeft naar een grooter, en miffehien naar een al te uitgeftrekt 
Ontwerp gearbeid ; hy heeft alles willen bevatten , en hy fchynt de Natuur ge- 
meeten en haar nog te klein gevonden te hebben, voor de ruimte van zynen 
geeft. Zyne Natuurlyke Iliftorie bevat, behalven de Hiftorie der Dieren , der 
Planten, en der Dclfftoffen, de Hiftorie van den Hemel en de Aarde, de Ge- 
nees- 
