4a 
DE NATÜURLYKE HISTORIE. 
Weeft is, om derhalven te weeten, wat voortyds op deze Aarde is voorgevallen, 
zo laat ons bezien , wat thans op den grond der Zee gebeure , en uit deze over- 
eenkomft ziillen wy redeJyJfe gevolgen , en befluiten mogen afleiden wegens de uit- 
gedaante , en het inwendig faraenftelzel der Landen , wellce wy bewoonen. 
Men herinnere zig dan, dat de Zee, ten allen tyde, en van de Schepping der 
Wereld af, eene beweeging van Eb en Vloed, door de Maan veroorzaakt, ge- 
leeden heeft , en dat deze beweeging , die de Wateren in vier-en-twintig uuren 
tweemaal doet ryzen en daalen, met meer kragt wordt uitgewerkt onder de Even- 
nagtslyn, dan in de andere Lugtftreeken. Men herinnere zig ook, dat de Aarde 
eene üielle beweeging om haaren As , en bygevolg eene middelpuntichuwende 
fa-agt, heeft , die grooter is aan den Evenaar, dan in alle andere deelenvanden 
Jvloot ; dat dit alleen , onaf hankelyk van de wezendlyke Waarneemingen en Maa- 
ten, ons bewj^ft, dat dezelve niet volmaakt rond kan zyn, maai- meer moet uit- 
fteeken of verhevener zjm onder de Evennagtslyn , dan onder de Poolen ; en 
men beHuite uit deze eerfte Waarneemingen, dat, fchoon men zelfs onderftel- 
de , dat de Aarde volmaakt rond uit de handen van den Schepper te voorfchyn 
gekoomen ware ( eene lofTe onderftelling , en die den nauwen kring onzer deii^- 
beelden duidelyk toonen zoude) haare dagelykfthe beweeging egter, en de Ebbe 
en Vloed der Zee de deelen van den Equator opgehoogd moeten hebben , met 
daar Slib, Aarde, Schelpen, enz. , heen te voeren. Dus moeten de grootfte on- 
gelykheden van den Bol onder de Evennagtslyn plaats hebben , gelyk zy daar in- 
derdaad ook plaats hebben; en gelyk deze beweeging van Eb en Vloed (^a) door 
beurtelingfche dagelykfche opvolgingen, zonder afbreeking herhaald, gclchiedt, 
is het natuurlyk zig te verbeelden, dat de Wateren telkens eene kleine hoeveel- 
heid Stof van de_ eene plaats naar de andere medevoeren , welke vervolgens als 
een_ zetfel of bezinkzcl op den bodem der Zee nedervalt , en die evenwydige en 
horizontaale beddingen of laagen maakt, welke men overal aantreft, want gelyk 
alle de beweeging der Wateren in de Eb en Vloed , op den Gezigteinder gefduedt, 
zo hebben de Stoffen door die beweeging voor^eflcept, noodzaakelyk dezelfde 
Tigting gevolgd, en zigparalel op malkanderen, en allen waterpas, gefchikt. 
,, Maar, zal men zeggen, gelyk de beweeging van de Eb en Vloed eene ge- ■ 
,, lyke weeging der Wateren, eene foort van rcgelmaatige flingering is , zo fchynt 
w ’er geene reden, waarom alles niet vergoed zy geworden, en waarom dc Stof- 
„ fen door den Vloed aangebragt, door de Eb niet weder te rug gevoerd zouden 
„ zyn, en dan verdwynt de oorzaak vjin de ophooping der laagen van zelve en 
„ de bodem der Zee moet fteeds in den eigen ftaat blyven; de \hocd vmrnietipt 
„ het geen de Eb_ gewerkt hadt, en geene dier twee beweegingen kan eene mer- 
„ kelyke verandering op den bodem der Zee te weeg brengen , en nog minder de 
gehèele oorlpronkelyke gedaante veranderen , en daar hoogtens en laaetens in 
„ doen te voorfchyn koomen. ” o s " 
Ik antwoord hier op , dat de flingerende beweeging der Wateren niet eenpaarig 
geduurige beweeging in de Zee van het Ooften naar het 
Weflfen voortbrengt; dat daarenboven de beroei-ing door de Winden veroorzaakt, 
Zïg tegen de gclykheid van de Eb en Vloed aankant, en dat uit alle de beweegingen, 
(a) Zie het Xllde ftuk van de Bewyzea voor de Befchouwing van den Aardkloot. 
