BESCHOUWING van den AARDKLOOT. 49 
blykbaar en zeker zyn, zo kan de wyze hoe dezelve gebeurd zyn, onbekend bly. 
ven, zonder het oordeel, dat wy deswegen vormen, te benadeelen. Zo wy daar 
egter eene genoegzaame aandagt op veftigen, zullen wy , door vergelyking van' 
het een met het ander, zeer waarlchynlyke redenen van deze veranderingen vin- 
den kunnen, (a) Wy zien de Zee dagelyks grond winnen op zekere Kuften, 
terwyl dezelve op andere verheft; wy weeten dat de Oceaan eene algemeene en 
geduurige beweeging van het Ooften naar het Weften heeft; wy hooren reeds van 
verre de verfclii'üdyke poogingen, welke de Zee te werke ftelt tegen de laage Lan- 
den en tegen de Rotfen, die haar bepaalen; wy kennen geheele Provintien, al- 
waar men genoodzaakt is haar Dyken tegen te ftellen, welke de menfchelyke vlyt 
werks genoeg heeft ftaande te houden tegen de woede der Golven; wy hebben 
voorbeelden van Landen kortelings overlb-oomd , en van geregelde overftroo- 
mingen ; moet dit alles ons niet doen denken , dat ’er inderdaad groote omwen- 
telingen op de oppervlakte van onzen Aardbol zyn voorgevallen, en dat de Zee 
het grootfte gedeelte der Landen, welke zy eertyds overfpoelde , heeft kunnen 
vcrlaaten? By voorbeeld , zo wy eens voor een oogenblik ondcrftellen , dat de 
oude en nieuwe Wereld eertyds niet dan een zelfde Vafte land, of met malkan- 
deren verbonden waren, en dat, door eene geweldige Aai'dbeeving , de grond 
der oude Atlantifche Zee van Plato ingezakt is, dan zal de Zee noodwendig van 
alle kanten hebben toegévloeid , om den Atlantifchen Oceaan te maaken , en zal 
bygevolg groote ftreeken Lands , miftchien dezelfde welke wy thans bewoonen, 
droog gelaaten hebben. Die verandering heeft derhalven eensklaps kunnen ge- 
fchieden door het inzakken van eenigen grooten kuil binnen in den Bol , en heeft 
bygevolg eene algemeene overftrooming kunnen vóórtbrengen. Of deze veran- 
dering is mogelyk niet eensklaps voorgevallen en daar is miflehien veel tyd toe 
noodig geweeft, maar eindelyk is dezelve egter gefchied, en ik geloof datzy na- 
tuurlyk gefcliied is , en gefchieden raoeft. Want om te oordeelen over het geen 
gebeurd is, en zelfs over het geen gebeuren zal, behoeven wy flegts wel tc be- 
zien , wat gebeurt. Het is door de herhaalde waameemingen van alle de Reizigers 
zeker, (i) dat de Oceaan eene ftandvaftige beweeging van het Ooften naar het 
Weften heeft; die beweeging doet zig niet flegts tulTchen de Keerkringen, gelyk 
die van den Ooftenwind, bemerken, maar ook in de geheele uitgeilrektheid der 
gemaatigde en koude Lugtftreeken, daar men gevaaren heeft. Uit deze waamee- 
ming, die ftandvaftig doorgaat,, volgt, dat de ftiilc Zee gedimrige poogingen doet 
tegen dc Kuften van Tartaryen, van China en van Indien, dat de Indifche Oceaan 
poogingen doet tegen de Ooftelyke Kuft van Afrika, en dat de Atlantifche Oceaan 
op dezelfde wyze werkt tegen de Ooftelyke Kuften van Amerika ; dus heeft deze 
Zee altoos veld moeten winnen, en moet nog heden voortwerken , op de Oofte- 
lyke Kuften, terwyl zy aan de Weftelyke Kuften wykt en Land bloot laat. Dit 
alleen zou genoeg zyn om de raogelykheid van die verandering der Aarde in 
Zee, en der Zee in Land te bewyzen : en zo dezelve wezendlyk door deze be- 
weeging der Wateren van het Ooften naar het Weften, is veroorzaakt, gelj^k daar 
veele waarfchynlyMieid voor is, kan men dan ook niet op goeden grond giffen, 
dat Afia, en het geheele Oofterfche Vafte land het oudfte Land der Wereld is; 
(a) Zie het XfXde ftuk der Bewyzen voor de Befchouwing van den Aardkloot. 
CÓ Zie Varen. Geogr. gen. pag. 1 1 9. 
i. Deel. . G 
