50 
DE NATUURLYKE HISTORIE., 
óat Europa integendeel en een gedeelte van Afrika , en bovenal de Weftelyke Kut 
dezer Werelddeelen , gelyk Engeland ,.Frankryk , Spanje, Mamatanie , enz.,, 
weuwer Landen zyn ? De Hijftorie ichynt hier met de Natuurkunde overeen te 
en deze gifling , welke niet zonder gi'ond is , te beveiligen. 
Maar daar zyn meer andei’e oorzaaken , die met de geduurige beweeging der 
Aarde van het Ooltcn miar het Wellen medewerken , om de verandering, daar 
wy van fpreeken , voort te brengen. Hoe veele Landen zyn ’er niet laager dan het 
waterpas der Zee, en die niet befchermd worden dan door eene Landengte , een» 
bank Rotlen , of door Dyken daar nog minder op te betrouwen is ! De pooging 
Wateren zal die aflkiitingen allengs vernielen , en dan zullen de Landen over- 
woomd worden.. Daarenboven, is het eene zekere zaak, dat de Bergen ge- 
laager worden door de regens , die ’er de Aarde van losmaaken , en in de 
Valmjen nederfpoelen; men weet ook , dat de Beekjes de Aarde der Valeijen en 
der Bergen naar de Rivieren afvoeren , die dezelve op haare beurt naar de Zee 
brengen; dus wordt de bodem der Zee dlengs hooger, de oppervlakte van ’t Vafte 
land wordt evenredig laager en koomt nader aan het waterpas der Zee, en daar 
IS dus alleenlyk een genoegzaame tyd noodig om de Zee de plaats der Aarde te 
doen mneemen. 
Ik fpreek niet van die verder afzynde oorzaaken , welke men minder voorziet 
dan vermoedt, van die Schokken dêr Natuur, waar van het minfte ongeluk de on* 
dergang der Wereld zoude zyn. De Schok of nadering van een Komeet , de af • 
weezigheid der Maan, de tegenwoordigheid van eene nieuwe Planeet, enz., zyn 
onderftellingen.jwaar op men zyne verbeelding ligtelyk een vryen loop kan geeven; 
zulke oorzaaken brengen alles voort wat men wil , en uit eene enkele dezer onder- 
Hellingen kan men duizend Natuurkundige Romans maaken , welken derzelver Au. 
teurs Befchouwingen van den Aardkloot zullen noemen. Als egte Hiftoriefchry. 
vers z^len wy ons. van die ydelë belpiegelingen afhouden , zy loopen over moge- 
jykhe^n, die , om wezendlykheid te verkrygen , eene omkeering \^n het Heelal 
oMerftellen, waarm onze Aardbol, als een punt van verlaaten Stof aan ons ge- 
zi^ ontinapt, en met meer een voorwerp voor onze befchouwingen is ; om den' 
zelven wel te zien, moet men hem neemen zo als hy is, men moet alle deszelfi 
deelen waarneemen , en door vergelykende gevolgtrekkingen uit het tegenwoor- 
dige tot het voorledene befluiten. Daarenboven, oorzaaken, welker uitwerkingen 
zeldzaam , geweldig en fchielyk zyn , raaken ons eigenlyk zo veel niet; zy zyn 
niet in den gcwoonen Icwp der Natuur ; maar uitwerkzelen , die alle dagen voor- 
vallen, bewe^ngen , die malkanderen opvolgen, en zonder afbreeken vernieu-. 
wen, Itandvaltige en geftadig herhaalde werkingen , zie daar onze oorzaaken en 
onze redenen. “ 
Laat ons hier Voorbeelden byvoegen,laat ons dé algemeene oorzaak met de bv 
zondere oorzaaken famenvoegen, en te berde brengen, welker voordraf de 
verfchillende veranderingen ^ doen zien , die op den Aardbol gebeurd mfhet 
Z T/ den- Oceaan op de drooge Landen, het zy door het vka- 
ft vfnl'' genoeg geworden, en dus buiten fae- 
jeiK van het gemeene Zeewater zyn. 
ia) Zie Ray, efa fTereld van baar begin , lile Red. V Hoofdli. Plot. Hift. , Nat. &c. 
