DE NATÜÜRLYKE HISTORIE. 
S* 
alüoos hooger in alle plaatfen , daar groote Rivieren in dezelve uitloopen. De 
Rhyn verlieft zig in het Zand, dat hy zelf heeft aangevoerd; de'Donauw, de Nyl, 
en alle groote Rivieren , veele Aarde hebbende inedcgefleept , loopen niet langer 
met éénen mond in Zee uit , maar zy hebben vcrlcheiden monden , welker tuf- 
fchen ruimtens niet dan met Zand of Slib , door haar zelve neergelegd, vervuld 
zyn. Dagelyks maakt men Moeraflèn droog , men beteelt Landen door de Zee 
verlaaten , men bevaart ondergeloopen Landen ; met één woord, wy zien onder 
onze oogen veranderingen van Land in Water, en van Water in Land, voorval- 
len, die groot genoeg zyn om ons te verzekeren, dat die veranderingen wezend- 
lyk gefchieden, gelyk zy voormaals gebeurd zyn en naderhand gebeuren zullen , 
zo dat met den tyd de Golven Valt land zullen worden, de Landengtens Straaten 
zullen zyn , de Moeraflèn in dorre gronden veranderen, en de toppen onzer Bergen 
Zee -klippen wezen zullen. 
Het Water heeft dan beurtelings alle de deelen onzer Aarde en Vafte landen 
overdekt, en kan die, na verloop van tyd , wederom bedekken, en dit in aan- 
merking neeraende, behoeft men zig niet meer te verwonderen van overal Zee- 
voortbrengzels aan te treffen , en binnen in de Aarde eene lamenllelling van gron- 
den te vinden , wellce niet anders dan het uitwerkzel der Wateren kan zyn. Wy 
hebben gezien hoe de horizontaale beddingen der Aarde geformeerd zyn ; ma^r 
wy hebben nog niets gezegd van de regthoekig neergaande , de perpendikulaire 
Klooven, welke men in de Rotfen , in de Steengroeven , in de Kleyaarden, enz., 
waarneeifit, en welke daar in zo algemeen («) gevonden worden , als de hori- 
zontaale laagen in alle Stofièn , daar onze Aardbol uit beflaat ; die neergaande 
Ipleeten zyn inderdaad verder van malkander af, dan de horizontaale laagen, en 
hoe weeker de Stoffen zyn , hoe vei-der de fpleeten van maUcanderen fchynen te 
zyn. Het is zeer gemeen in de groeven van Marmer of van harden Steen, neer- 
gaande Klooven, flegts eenige voeten van malkander af zynde, te vinden. Zo de 
klomp der Rotfen zeer groot is , vindt men dezelve op een afïland van eenige 
roeden,* zomtyds loopen zy van den top des Bergs tot aan zyn voet door, zom- 
tyds eindigen zy op eene laagere bedding van Rots; maar zy zyn altoos regtfhin- 
dig op de horizontaale laagen in alle de K;dkaaitige Stoffen , gelyk als Kryten, 
Mergel, Steenen, Mfu*mers, enz., daar zy fchuinfeher loopen, en onregelmaa- 
tiger geplaatft zyn in die Stoffen die Glasaartig zyn, in de groeven van Bikftcen, 
en in de Rotfen van Keyfleen , alwaar zy van binnen punten van Kriftal en van 
Mineraalen van allerhande foort hebben ; en in de groeven van Marmer of van 
Kalkfleen, zyn zy vervuld met Spar, met Gips, Grint, en een aardagtig Zand, 
*t wellc goed is om te bouwen , en ’t welk veel Kalk bevat; in de Pot-aarden, in de 
Kryten, in de Mergels, en in alle andere foorten yan Aarde , met uitzondering 
alleen der Tuffteenen, vindt men deze neergaande Klooven of leedig, of vervuld 
mst eenige Stoffen, welken het Water daar gebragt heeft. 
Het koomt my voor, dat men de oomak en den oorfprong dier perpendiku- 
Jaire fpleeten niet verre behoeft te zoeken. Gelyk alle Stoffen door het Water 
aangevoerd cn nedergelegd zyn, is het natuurlyk tc denken, datzy eerfl door 
en door geweekt zyn gewcefl, en eene groote hoeveelheid Waters bevat heb- 
Zie het XVIIde Huk der Bcwyzen voor de Befchouwipg van den Aardkloot. 
