BESCHOUWING van den AARDKLOOT. 
57 
nederliep» gelyk de uitwendige opening niet zeer gi’oot is , zoude het als onmo- 
ffelrk zyn, dat ’er zulk eene groote hoeveellieid brandende en vloeybaare Stoffen 
te eelyk uit te voorfchyn kwame, om dat zy en tegen malkanderen, en tegen de 
wanden van de buis zouden ftooten j en , zulk een langen weg doonoopende > 
uitdooven en hard worden. Men ziet dikwils van den top eens vuurfpuwenden 
Bergs, Rivieren van gefmolten Zwavel en Bitumen nedervloeijen, deweke uit het 
binnenfte voortkoomen , en die met de Steenen en DelfflofFen naar ui en ge- 
worpen worden. Is het nunatuurlyk zig te verbeelden, dat zo ' 
fen, en welker maffa zo weinig vat geeft aan eene geweldige werking, mt ^ne 
groote diepte kunnen uitgeflitft worden ? AUe de waameemmgen , w 
over dit onderwerp doen zal , zullen bewyzen , dat het vuur der Volkaans met 
verre beneden de kmin des Bergs ligt, en dat men het zelve geenszins waterpas 
met de vlakten («) zoeken moet. . . , , 
Dit belet egter niet , dat deszclfs werking zig in deze vlakten doe joelen 
door fchokken en Aardbeevingen , die zig zomtyds op een grooten afll^d uit- 
fti-ekken ; dat ’er geene onderaardfehe Wegen zyn,. waar door de vlam en cie rooK 
gemeenichap kunnen hebben, van den eenen vuurlpuwenden Berg tot den ande- 
ren; (M en dat zy , in dit geval , niet bykans in denzelfden tyd tonnen ont- 
vlammen en werken. Maar het is van het fornuis , van den haard , of de mgenlyke 
vuurplaats, daar wy van fpreeken ; deze kan niet dan op een Mcinen alltand van 
den mond des Volkaans zyn, en het is, om eene Aardbecving m de vMte voort 
te brengen, niet noodig, dat deze vuurplaats beneden 
zy , noch ook dat ’er inwendige holligheden zyn, met het zelfde vuur gewld , want 
eene geweldige uitbarfting, gelyk als die van den vuurfpuwenden ewn 
als een Kruidmagazyn, een genoegzaam Herken fchok geeven, om dooi zyne wc- 
derwerking eene Aai-dbeeving voort te brengen. 
Ik wil hier mede egter niet zeggen, dat ’er geene Aardbeevmgen zyn, onmidde- 
lyk door onderaardfehe Vuuren voortgebragt ; maar (r) daar zyn ’er, die dooi- 
de enkele uitbarfting der vuurfpuwende Bergen veroorzaakt worden. Het geen 
aHes, wat ik over dit onderwerp gezegd heb, duidelyk bewyft, is, dat men zeer 
zeldzaam Volkaans in de vlakten vindt, zy zjm integendeel allen op dehoogfte 
Bergen, en hebben allen hunne monden aan den top; 
welk hen verteert, zig tot onder de vlakten uitflrekte, m^n het d n 
den tyd dier geweldige uitbreekingen met zien ontfnappen , en zig een oo 
openen dwars^oor den grond der vlakten? En zouden in ty^d der ea^e uit- 
breeking, die Vuuren niet eerder in de vlakten doorgeboord en zig een doortogt 
gemaakt hebben, alwaar zy flegts een zwakken wederftand gevonden zouden ie - 
ben , in vergelyking van dien , welken zy moeften beproeven , zo het waar is , cia y 
een Berg van een halve myl hoogte moeften openen en fplyten , om zig een uoor- 
togt te baanen. 
Het geen maakt dat de Volkaans altoos ih de Bergen zyn, is, dat de Dclfftof- 
fen, de Pyrites, en de Zwavels in grootere hoeveelheid voor handen zyn , en 
meer bloot liggen in de Bergen, dan in de vlakten; en dat die verheven plaat- 
(a) Zie Borelli, ds incendüs enz. O’') Trafisa&. Pbil. uiiridS' 
Vol. 11. p. 392. CO Zie het XVlde link der Bewyzen. 
h Ded. H 
