s* 
, DE NATÜU RLYKE. HISTORIE. 
fen de regens en andere werkingen der Lugt gemaklyker en in grooteren o^. 
vloed ontvangen, waar door die Mineraale Stoffen, die daar voor bloot gefteld 
liggen , aan liet giften ranken , en heet worden tot het punt van te ontbranden. 
Kindelyk ^leeft men dilcwils waai’genoomen, dat, na geweldige uitbraakingen» 
geduurende welken de vuurfpuwendc Berg eene zeer groote hoeveellieid Stoffen 
uitwerpt, de kruin des Bergs inzakt en vermindert, omtrent in dezelfde hoeveel* 
heid, als hy zoude moeten verminderen om de uitgeworpen Stoffen te verfchaf- 
fen ; een ander bewys , dat dezelve niet uit de binnenfte diepte vtin den voet des 
Bergs , maar van het gedeelte dat naby de kruin is , en van de kruin zelve koomen. 
De Aardbeevingen hebben dan op verfcheiden plaatfen aanmerkelyke verzak- 
kingen voortgebragt , en hebben zommige dier groote afleheidingen gemaakt, 
welke men in de ketens der Bergen vindt; alle de anderen zyn in cknzelfden tyd:: 
voortgebragt als de Bergen zelve door de beweegingder Getyën, en overal waar 
geene omkeering heeft 'plaats gehad, vindt men de beddingen der Bergen horizon- 
taal, en de hoeken op malkanderen flaande. («) 
De Vuui-bergen licbben ook onderaardfehe Kuilen en uitholingen gemaakt, 
welke men ligtelyk onderfcheiden kan van zulken , die door het Water gemaakt 
zyn; dat, het Zand en andere loflc Stoffen van het binnenft der Bergen hebbende 
weggevoerd ,' niet dan de Steenen en Rotfen , die dit Zand bevatteden , heeft 
agtergelaaten , en dus holen gemaakt , welke men in de verheven plaatfen aan* 
treft ; want die , welke men in de vlakten vindt , zyn gemeenlyk niet dan oude 
Steengroeven, of Mynen van Zout en andere Mineraaleii, gelykde Steengroe* 
ve te Maaftricht, de Mynen van Polen, enz., welke vlakten zyn. Maar de na- 
tuurlyke Kuilen behooren aan de Bergen , en zy ontvangen het Water van de 
kruin en den omtrek derzelver, en dit Water vdt als in bewaai^laatfen , waaruit 
het vervolgens op de oppervlakte der Aarde vloeit als het een uittogt krygt. Het 
is aan deze holten dat men den oorlprong der overvloedige Fonteinen , en der 
groote Bronnen moet toefchry ven ; en wanneer eene holte inzakt , en gevuld 
wordt, volgt ’er gemeenlyk eene overftrooming op. (6) 
Men ziet uit al wat gezegd is, hoe veel het onderaardfcli Vuur toebrengt om 
de oppervlakte cn de inwendige gefteldheid der Aarde te veranderen ; deze oor- 
zaak is vermogende genoeg om zulke groote uitwerkzelen voort te brengen ; maar 
men zoude niet denken , dat de Winden ( c ) merkelyke veranderingen op de Aar- 
de konden maaken; de Zee fchynt hun gebied te zyn , en na de Eb en Vloed 
werkt niets met meer kragt op dit Element; zelfs de Eb en Vloed gaan met een 
eenpaarigen ftap, en hunne uitwerkzels gefchieden op eene gelyke wyze , en wel- 
ke men niet vóórziet; maar de geweldige Winden werken, om zo te fprecken, 
op eene grillige wyze, zy ftorten met woede neder , en beroeren de Zee met 
zulk een geweld, dat die effen en gelyke vlakte met groote en byfter hooge Gol- 
ven wordt opgezet, die, als Bergen voort rollende, zig tegen de Rotfen en de Kus- 
ten verbryzelen. De Winden veranderen dan op yder oogenblikde beweegelyke 
gedaante der Zee; maar de gedaante der Aarde, die ons zo vaft en ftevigvoor* 
koomt, moeff die niet veilig zyn voor dergelyke uitwerkzelen? Men weet egter 
(a) Zie het XVlIde ftuk der Bewyzen. (è) Zie Transa&. Phii. AirtSg, Vol. II. 
pag. 322. 0 - 0 ._ Zie het XVde ftuk der Bewyzen. 
