beschouwing van den AARDKLOOT. 
S9 
dat de Winden het Zand van de Bergen in Arabie, en in Afrika opneemen, dat 
2 y ’er de vlakten mede bedekken, en dat zy dit Zand dikwils op groote afftanden, 
ja tot verfcheiden mylen in Zee vervoeren, («) alwaar zy het in zulk eene groo- 
te menigte ophoopen, dat zy daar Banken, Duinen, en Eilanden gemaakt hebben. 
JMen weet dat de geweldige Stormwinden de geeflels zyn van de Antillilche Ei- 
landen, van Madagaskar, en van vcele andere Landen, alwaar zy met zulk eene 
woede werken, dat zy zomtyds de Boomen, de Planten, de Dieren, met alle de 
beteelde Aarde wegneemen ; zy doen de Rivieren te rug vloeijen en dioog wor- 
den, zy brengen nieuwe voort, zy werpen de Bergen en Rotfen om ver, zy maa- 
ken gaten , holen , en vervaarlyke Kuilen in de Aarde , en veranderen de op- 
pervlakte dier ongelukkige Landen, daar zy woeden, ten eenemaal van gedaante. 
Gelukkig zyn ’er maar weinige Geweften voor zulke geweldige aanvallen en be- 
roeringen der Lugt blootgefteld. 
Maar het geen de grootfte en de algemeenfte veranderingen op de oppervlakte 
der Aarde voortbrengt, is het water des Hemels, der Vloeden, Rivieren, en ge- 
weldige Stroomen. Hunne eerlle ooriprong koomt van de dampen, welke de Zon 
boven de oppervlakte der Zee ophaalt, en welke de Winden naar alle deKliinaaten 
der Aarde vervoeren; die d^npen in de Lugt opgehouden, en naar den ftreek der 
'Winden vervoerd, hegten zig aan de toppen der Bergen, welken zy ontmoeten, 
en hoopen zig daar in zulk eene groote hoeveelheid op, dat zy daar geftadig Wol- 
ken maaken, en onophoudelyk in de gedaante van Regen, van Dauw, van Mift, 
of van Sneeuw, nedervallen. Alle deze Wateren zyn eerft in de vlaktens neder 
geloopen, (O zonder een vallen weg te houden; maar allengs hebben zy zig een 
bed gemaakt, en, door hunne natuurlyke helling, de laagfte plaatfen des Bergs, en 
de gemaklykfte gronden om uit te holen en te fcheiden zoekende , hebben zy de 
Aarde en het Zand weggevoerd; zy hebben zig, met een fnelle vaart in de vlalc- 
te nedei-fchietendc, diepe groeven gemaakt; zy hebben die groeven voortgezet, 
en zig een weg tot aan de Zee geopend , dewcUcc zo veel Water van dezelve aan 
haare Oevers ontvangt, als zy door de uitwaafleming verheft. En op dezelfde wy- 
ze als de Kanaalcn en groeven, welke de RMercn ‘uitgchold hebben, bogten en 
kromten maaken, welker hoeken op malkanderen fluiten, zo dat, wanneer een 
der boorden een uitfpringenden hoek in het Land maakt, de tegenoverftaande zy- 
de altoos eeninwaards loopenden hoek heeft, die daar op paft; zo hebben de Ber- 
gen en de Heuvels , welken men als de boorden der Valcijen , die hen van malkan- 
deren affeheiden , moet befchouwen , ook bogten , die op dezelfde wj7;e tegen 
malkanderen overftaan ; het welk fchynt te bew^-zen , dat de Valeijen Kanaalen 
van de ftroomen der Zee geweeft zyn, welken deze allengs gegraaven, en op de- 
zelfde wyzc uitgchold heeft, als dcRiviercn haar bed in dc Aarde gegraaven hebben. 
Het Water, ’t welk over dc oppervlakte der Aarde rolt, en dat daar de groente 
en vnigtbaarhcid onderhoudt, is müTchien niet dan het kleirifte gedeelte van het 
geen de dampen vóórtbrengen; want daar zyn aders van Water, die vloeijen, en 
vogtigheid , welke doorzypert, tot groote diepten onder den grond. Op zommige 
j^aatfen vindt men, waar men ook graaven moge. Putten en Waterwellen, op 
(a) Zie Bellarmin. de jdfcenJ, mentis i» Deum. Varen. Geogr. gen. p. 282. J^oya- 
ge de Pyrahxi Tom. 2. p. 470. Qd) zie het Xde en XYUIde ftuk der Bewyzen. 
H 2 
