beschouwing- VAN DEN AARDKLOOT. ör 
voortbrengt en onderhoudt. Voor het overige moet men niet denken, gelyk zom- 
pige lieden gefield hebben , dat ’er Mciren zyn op de toppen der hoogfte Ber- 
gen; want de ztdke, die men op de Alpen, en in andere verheven plaatfen vindt, 
worden allen door nog hooger gronden omringd , en zyn aan den voet van andere 
Bergen, millchien hooger dan de eerfie; zy hebben hunnen oorfprong van de Wa- 
teren die van buiten nedervlicten , of van binnen in deze Bergen doorfyperen , 
even eens als de Wateren der Valeijen en der vlalcten hunnen oorfprong hebben 
van de nabuuidge Heuvels en verder afzjmde Landen, die hen in hoogte overtreffen. 
Daar moeten dan,in ’t binnenfte der Aarde, Meiren en verfpreide Wateren zyn, 
en zy zyn daar inderdaad , inzonderheid beneden de vlakten («}, cn groote Va- 
leijen ; want de Bergen, de Heuvels, en alle de Hoogten , die boven de laage Lan- 
den liggen , zyn rondom bloot , en bieden in haare helling een kop aan , ’t zy 
regt neergaande of fchuinfch , in wiens omti-ek het Water, ’t welk op den top des 
Bergs, en op de verheven vlakten valt , na in den grond te hebben doorgedron- 
gen , niet miflèn kan een uittogt te vinden , en uit verlcheiden plaatièn , onder de 
gedaante van Bronnen en Fonteinen , te voorfchyn te koomen;- cn bygevolg zal 
’er geen of weinig Water onder dé Bergen zyn. In de vlakten daarentegen, al- 
waar het Water, dat in den grond doorkleinft, geen uittogt kan vinden, zullen ’er 
verzamelingen van onderaardfehe Wateren in de holligheden der Aarde plaats heb- 
ben, en daar zal eene groote hoeveelheid Waters zyn, ’t welk door de fpleeten der 
i.eem-aarde,Kley-aai-de en vafie gronden zal heen lyperen, en ’t welk in het Steen- ' 
zand en Zand verfpreid en verdeeld zal zyn. Het is dit Water , ’t welk men over- 
al in de laage plaatlcn vindt. Gcmcenlyk is de grond van een Put niets anders dan 
eene kleine kom, waarin de Wateren , die uit de nabuurige Landen doorfyperen, 
zig verzamelen, eerfi drupswyze uitvloeijende , en vervolgens met ftraalen toefchie- 
tende , wanneer verder afzynde Wateren zig ook een weg naar deze laagte gebaand 
hebben, en mede denvaards vlieten. Zo dat men met waarheid zeggen kan, dat, 
fchoon men in de laage vlakten overal Water vindt , men daar in egter niet dan 
een zeker getal Putten kan maaken , evenredig met de hoeveelheid veidpreid Wa- 
ter, of liever met de uitgefcrektheid dér hoogere Landen' , waar uit deze Wateren _ 
hunnen oorfprong hebben. ^ 
Ln de meefte vlakten is het niet noodzaalcclyk tot op het waterpas der Rivier 
te graaven om Water te bekoomen , men vindt het gemeenlyk op eene mindere 
diepte, en het is niet waarfchynlyk , dat hot Water der Rivieren zig verre uit- 
ftrekt met door den grond heen te dringen. Men moet aan dit Water ook niet 
dén oorfprong toefchiyven van alle de Wateren, welke men onder derzelver wa- 
terpas binnen in de Aarde vindt;' want in die Stroomen , in die Rivieren , die uit- 
droogen,of in die, welker loop men afwendt, vindt men als men in haar bed graaft, 
nier meer Water, dan men in de nabuurige Landen vindt; daar is niet meer dan 
eene tong van zes of zeven voet dikte noodig, om het Water te fluiten, cn des- 
zelfs verloop te keeren , en ik heb dikwils opgemerkt , dat dè oevers der Rivieren 
en der Meiren niet raerkelyk nat zyn op een affland van zes duim. Het is waar 
dat de meerdere of mindere doortrekking of kleinzing van de meerdere of mindere 
doordringbaarheid van den grond afhangt; maai- zo men de groeven of voorea» 
0») Zie het XlXde ftuk der Bewyzea. 
H s 
