6z 
DE NATUURLYKE HISTORIE 
die in de Aarde , en zelfs in het Zand, gemaakt worden, onderzoekt, zal men be- 
merken, dat het Water geheel doorgaat , door de kleine ruimte, welke het zig zei- 
ven grarft; en dat de oevers nauwelyks op eenige duimen afftands in dit Zand nat 
worden : in de Landen zelve die vrugten en planten draagen , en waar in de door* 
kleinzing veel grooter zyn moet, dan in het Zand of in de andere gronden, om dat 
dezelve bevorderd wordt door de kragt der hairbuisjes, bemerkt men niet, dat zy 
zig verre uitfti-ekt. Men begiet , men overftroomt, om zo tefpreeken, in een 
tuin, het eene bed, zonder dat de nabuurige bedden , daar merkelyk door aan- 
gedaan worden ; ik heb , groote Rukken tuinaarde van agt of tien voeten dikte 
onderzoekende, welke federt eenige jaaren niet waren omgewend , en welker bo- 
venfte gedeelte ten naaften by waterpas lag , bevonden , dat het Regenwater nooit 
meer dan tot drie of vier voeten diepte is doorgedrongen; zo dat ik deze Aarde, 
na een zeer natten Winter , in het voorjaar roerende, den grond dier hoopen zo 
droog heb gevonden , als toen dezelve rvas necrgelegd _ Ik heb dezelfde waarnee- 
ming gedaan op Landen, die bykans federt twee honderd jaar gelegen hadden, en al- 
waar de grond op eene diepte van drie of vier voeten zo droog was als ftof ; dus 
dringt het Water niet zo diep in, of heeft zulk eene verre gemcenfehap met den 
grond niet, als men gemcenlyk denkt. Dc weg van kleinzing of doorzyiiering ver- 
fchaft het kleinfte gedeelte Water aan het binnenft der Aarde ; maar , van de opper- 
vlakte tot op groote diepten, daalt het hier en daar door zyne eigen zwaaite neder, 
het loopt door natuurlyke Buizen of kleine doorgaande openingen, die het zig zal- 
ven gemaakt heeft, het .volgt de wortels der Boomen, de Kloovcn der Rotfen, de 
tuffehenruimtens der Aarde, en verdeelt en verfpreidt zig in eene oneindige me- 
nigte kleine takjes en ftraaltjes; altoos nederdaalende ,.tot dat het een uittogt vindt , 
na de blauwe Kley, de Lcem-aarde, of cenigen anderen vaRen grond, daar het op 
Raan blyft, te hebben aangetrolfcn. 
Het zoude mocijcljic zjm eene waardccring, dieeenigzins nauwkeurig ware, te 
maaken van de hoeveelheid onderaardfeh Water , ’t welk geen blykbaaren uit- 
togt heeft. (a) Verfcheiden Lieden hebben beweerd, dat het zelve al het Wa- 
ter, dat op de oppervlakte der Aarde is, zeer ven-e overtreft; en zonder te 
fpreeken van hen die gcReld hebben , dat het binnenR van den Aardkloot vol- 
Rrektelyk met Water vervuld ware, zyn ’er anderen, cüe meenen dat ’cr eene on- 
eindige menigte Beeken , Rivieren , Meiren , in dc diepte der Aarde gevonden 
worden; maar dit gevoelen , fchoon gemeen , koomt my niet gegrond voor, en ik 
denk , dat de hoeveelheid van de onderaardfchc Wateren , die geen uittogt aan de 
oppervlakte van den Bol hebben , niet zeer groot is ; want byaldien ’er zulk een 
groot getal onderaardiche Rivieren was , waarom zouden wy dan de monden van 
zommige derzelver niet aan de oppervlakte zien ; en bygevolg aldaar Bronnen en 
Wellen, zo dik als Rivieren, beijieuren? Daarenboven de Rivieren, en alle Stroo- 
mende Wateren, brengen zeer groote veranderingen in de oppawlakte der Aarde 
voort; zy fleepen de gronden mede, holen de Rotfen uit, verplaatzen alles, wat 
zig tegen 'hunnen doortogt verzet; dit zoude eveneens plaats hebben in de onder- 
aar^he Rivieren , zy zouden merkelyke veraidcringen in ’t binnenR van den Bol 
voortbrengen; maar men heeft daar niets waargenoomen vaa die veranderingen, 
Zie het Xde.XIde en XVlIIde Huk der Bewyzen. 
