«^8 
DE NATÜURLTKE HISTORIE. 
licht van de duifternis afgefcheiden , toen de Planeeten uitdoofden. Maar hier is 
de affcheiding natuurkundig en wezendlyk, naardien de ondoorfchynende Stof» 
die de lighaamen der Planeeten uitraaakt, van de lichtende Stoife, waar uit de 
Zon belmt , wezendlyk wierdt afgefdieiden. 
Dit denkbeeld over de oorzaak van de voortdryvende beweeging der Planee- 
ten, zal minder ftout en los voorkoomen , wanneer men alle de overeenkom- 
ften , die daar betrekking toe hebben , by malkanderen verzamelt , en zig de 
moeite geeven wil om derzelver waar/chynlykheden te wikken. De eerfte is haa- 
re gemeene rigting dej voortftuwende beweeging, dewelke te weeg brengt, dat 
de zes Planeeten allen van het Wellen naar het Doften loopen; het is reeds een 
kans van 64 tegen i , dat zy die beweeging niet zouden hebben in dezelfde rig- 
ting, zo dezelfde oorzaak die niet hadt voortgebragt, het welk uit de rekening 
van kanfen ligtelyk te bewyzen is. 
Die waanchynlykheid zal verbaazend vermeerderen door de tweede overeen- 
komft, dewelke is, dat de helling der loopwegen niet meer dan van zeven en een 
halven graad is ; want de ruimten vergelykende vindt men, dat het 24 is tegen i. 
dat twee Planeeten inde verftafzynde vlakken zyn, enbygevolg of 7,692,624: 
tegen één , dat het niet by geval is , dac zy alle zes dus gcplaatft cn binnen eene 
ruimte van zeven en een halven graad bepaald zyn ; of , ’t welk op het zelfde uit- 
koomt, daar is zulk eene groote waarfchynlykheid , dat zy iets gemeens hebben in 
de beweeging, welke deze plaatzing haar heeft medegedeeld. Maar wat kan ’er 
gemeen zyn in het indrukzel van eene beweeging , dan de kragt en rigting der lig- 
haamen , die dezelve mededeelen. Men mag dan met eene zeer groote waar- 
fchynlyHieid befluiten, dat de Planeeten haare beweeging van voortftuwing van 
een enkelen ftoot gekreegen hebben. Die waarfchynlykheid, die byna tot eene 
zekerheid fteigt, leidt my verder om te onderzoeken, welk beweegend lighaam 
dezen fchok heeft kunnen reeven, en dit uitwcrkzel vóórtbrengen, en ik zie niets 
dan de Komeeten, die in Raat zyn om zulk eene fterke beweeging aan zulke groo- 
te lighaamen te geeven. 
Wanneer men den loop der Komeeten flegts met eenige aandagt onderzoekt» 
zal men zig ligtelyk overreeden , dat het Byna onvermydelyk is , dat ’er zomty^ 
niet eene in de Zon valle. Die van 1680 kwam d^r zo naby, dat zy in haar 
Perihelium flegts een zesde gedeelte van de Zons middcllyn daar af was ) en zo 
zy, gelyk waarfchynlyk is, in ’t Jaar 2255 wederkoomt, zoude zy dan wel in de 
"Ijan kunnen vallen ; dat hangt af vm\ ontmoetingen , welke zy op haaren weg ge. 
daan, en van de vertraaging, welke zy in het doortrekken van den Dampkring 
der Zon zal geleeden hebben. Zie Newton. 3de Uitgave pag. 525. 
Wy kunnen dan , met deri Wysgeer, dien tvy aanHaalen, vermoeden, dat ’er 
zomtyds Komeeten in de Zon vallen, maar die val kan op verfchillende wyzen ge- 
fchiedeny zo zy daar looteegt in vallen, of zelfs in eene rigting , die Èdet heel 
fchuinfch is , zuHen zy in de Zon blyven, en tot voedzel dienen voor het vuur, ’t 
welk dit Geftarate verteert, en de voortftuwende beweeging, welke zy verboren, 
en der Zonne medegedeeld zullen hebben, zal geen andere uitwerking vóórtbren- 
gen s dan die van dezelve meer of min te verplaatzen naar dat de klomp der Ko- 
meet meer,, of mindér groot en zwaar is geweeff; maar zo de val der Komeet iiii 
