BEWYZEN VOOR de beschouweno van den AARDKLOOT. I. St. 69 
eene zeer fchuinfche rigting gefchiedt. Het welk nieenöaalen op die wyze, dan op 
eenc andere moet gebeuren , dan zal de Komeet flegts de oppervlakte der Zönne 
affchilferen , of tot op eene kleine diepte uitvooren; en in ditge\^2alzy daar 
weder uit te voorfcbyn kunnen koomen , en daar eenige brokken aflcheuren, 
waar aan zy eene gemeene beweeging van voortftuwing zal mededeelen , en die 
deelen of brokken , buiten ’t ligbaam der Zen gevoerd, endeKotneet zelve, zul- 
len dan Planeeten kunnen worden, die in bet zelfde vlak , en in dezelfde ri^ng, 
rondom dit Geftamte draaljen zullen. Men zoude mogelyk kunnen uiti-ekenen, 
welke mafla, welke Ihelheid, en welke rigting eene Komeet zou moeten hebben, 
om eene hoev^eellieid Stof, even groot als die , welke dé zes andere Planeeten en 
haare Wagters uitmaaken, uit de Zon te lukken ; maar dat onderzoek zou bier 
buiten zyne plaats zjm ; het zal genoeg wezen aan te merken , dat alle dè Planee- 
ten met de Wagters niet het óyofte gedeelte van de malla der Zon uitmaaken. 
(zie Newton 405.) om dat de digtheid dfergroote Planeeten, Satumusert 
Jupiter, minder is dan die der Zon; en dat , fclioon dè Aarde viemlaal, en de 
Maan vyfmaal digter of valler is dan de Zon, dezelve egter flegts kleine korrelt- 
jes , ondeelbaare deeltjes , zyn in vergelyking der mafla van dit Geftarnte. 
Ik erken , dat , hoe onaanmerkelyk een óyofte gedeelte van een geheel mö- 
ge zyn, bet in den eerften opflag egter fchynt, dat ’er eene zeer vermogende 
Komeet gevorderd wordt , om dit gedeelte af te febeiden ; maar zo men acht 
geeft op de verbaazende fnelheid der Koraecten in haarèn naaften Zonneftand, 
eene fnelheid des te grooter naar maate haare loopweg regter is ; zo men acht geeft, 
dat zy ten uiterften digt by de Zon koomen, en daarenboven in aanmerldng neemt 
de vaftheid en digtheid der StolFe, daar zy uit beftaan moeten, om, zonder ver- 
delgd te worden , de onbegrypelyke hitte te verdraagen ,- welke zy by de Zon on- 
dervinden ; en zo men zig tér zelfder tyd herinnert, dat zy voor de oogen der 
Waameemeren een helder en vaft pit vertoonen , dat het licht der Zonne , dwars 
door den ongtmeeten dampkring der Komeet, die dat pit als omzwagtelt en nood- 
wendig moet verdonkeren , fterk te rug kaatfl: ; zo men dit alles in aanmerking 
neemt , zeg ik, zal men niet lang kunnen twyffclen , of de Komeeten uit eene 
zeer valte en zeer digte StofFc beftaan, en dus eene groote hoeveelheid ftoflè on-- 
der een klein volumen bevatten; en men zal daaruit ligtelj’k kunnen opmaaken , 
dat een Komeet mafla en fnelheid genoeg kan hebben, om de Zon te verplaat-- 
lèn, en eene voortgeworpen beweeging mede te deelen aan zulk eene aanmerke-- 
lyke hoevecllieid Stoffe als het óyofte gedeelte der itiaflk van dit Geftarnte is. Dit 
koomt volmaakt wel overeen met het geen men wegens de vaftheid der Planeeten' 
weet; men agt, daf dezelve zo veel minder is , als de Planeeten verder van de' 
Zon af zyn, cn als zy mmder hitte hebben te verdijuren , zo dat Satumus minder' 
digt of vaft van ft of is , dan Jupiter, en Jupiter veel minder dan de Aarde. En 
inderdaad zo de vaftheid der Planeeten , gelyk Newton wil , evenredig is aan de 
hoeveelheid hitte , welke zy verdraagen moeten, dan moet Merkurius zevenmaal 
vafter zyn dan de Aarde, en agt-en-twintig maal vafter dan de Zon. De Komeet 
van 1680, moet 28000 maal vafter zjm dan de Aarde, of 112000 maal vafter' 
zyn dan de Zon; en haar onderfténende even groot te zyn als de Aarde, moet 
zy onder dit volumen eene hoeveellicid Stofte bevatten, ten naaften by gelyk aan 
het negende gedeelte van de mafla der Zon; of, aan dezelve niet danhethon- 
I 3 
