70 
DJE NATUÜRLYKE HISTORIE. 
derdfle gedeelte van de grootte der Aarde geevende, zoude haare njafla fiogge. 
lyk zyn aan het poofte gedeelte der Zon 5 waar uit men ligt kan befluiten , dat zulk 
eene mafla , die flegts eene kleine Komeet maakt , een poofte of een öyofte ge* 
deelte van de mafla der Zon van dezelve kan affcheiden cn voorcftuwen j inzonder- 
heid zo men acht geeft op de oneindige fnelheid , welke de Komeeten in haar Peri- 
helium gekreegen hebben , cn waar mede zy bewoogen worden , terwyl zy zo 
digt by de Zon zyn. 
Eene andere overeenkomft, endiecenige oplettendheid verdient, isdegelyk- 
heid tuflehen de vaRheid van de Stof der Planeéten , cn de vaftheid van de Stof 
der Zon. Wy kennen op de oppervlakte van onzen Aardkloot Stoffen , die 14 , 
of 15000 maal vafter Z5m, de eene dan de andere; de vaftheid ofylheid van de 
lugt cn van het goud zyn ten naaften by in deze betrekking. Maar het binnenfte 
der Aarde , en het lighaam der Planeeten beftaat uit gelykflagdger deelen , en 
welker vaftlieid’ met malkander vergeleeken , veel minder verfchilt , en de over- 
eenkomft van de vaftheid der Planeet -Stof en van de vaftheid der Zonne- Stof 
is zo nauwkeui-ig, dat van 630 deelen , die het geheel van de Stoffen der Planee- 
ten uitmaaken, ’er meer dan 640 zyn, van dezelfde vaftheid als de Stof der Zon, 
en dat ’er in die 650 geen tien deelen van eene gi-ootere vaftheid zyn. Want Sa- 
turnus en Jupiter zyn ten naaften by van dezelfde vaftheid als de Zon , en de hoe- 
veelheid Stof, welke die twee Planeeten bevatten, is ten minften 64 maal grooter 
dan de hoeveelheid Stof der \der andere Planeeten, Mars, de Aarde, Venus, en 
Merkuriiis. Men moet dan zeggen , dat de Stof , daar de Planeeten in het al- 
gemeen uit beftaan , ten naaften by dezelfde is als die der Zon , en dat die Stof 
bygevolg daar van afgefcheiden kan zyn. 
„ Maar, zal men. zeggen , zo dc Komeet , fchulnfch op de Zon vallende, der- 
„ zelver oppervlakte uitgevoord, of afgefchraapt heeft, en dus de Stof, daar de 
„ Planeeten uit beftaan, daar uit heeft doen te voorfchyn koomen, fchynt het, 
„ dat alle de Planeeten, in plaats van kringen te befchiyvcn, waar van de Zon 
„ het middelpunt is , in tegendeel by ydere omwenteling de oppeivlakte der Zon 
„ hadden moeten aficln-aapen , en in het zelfde punt zouden wedergekoomen zyn, 
„ van waar zy vertrokken waren, getyk yder vbortgeworpen lighaam zou doen, 
„ ’t welk rnc,n uit een punt van de oppervlakte der Aarde met genoegzaame 
„ ki-agt zou voortwerpen, om het te verpligten van geduurig te draaijen; want 
„ het is ligt te bewyzen , dat dit lighaam by ydere omwenteling zoude weder* 
„ keeren tot het punt, waaioiit het is v’-oortgeworpen , en op deze wyze kan men 
„ aan de voortftuwing van eene Komeet de voortwerping der Planeeten buiten 
„ de Zon niet tosfchrjwen, naardien haare beweeging, rondom ditGeftamte, ver- 
„ fchillende is van het geen dezelve in deze onderftelling zyn zoude. 
Ik antwoord bier op , dat de Stoffe, daar de Planeeten uit beftaan, uit dit Ge* 
ftarntc niet te voorfchyn is gekoomen in reeds geformeerde Bollen , waar aan de 
Komeet haare beweeging van voortftuwing medegedeeld hadt , maar dat deze 
Stoffe onder dc gedaante van een Stroom is uitgedreeven, waarin de beweeging 
der voorfte deelen, door die der laatften heeft verfneld moeten worden; dat daar- 
enboven de aantrekking der voorfte deelen ook de beweeging der agterfte heeft 
moeten verfhellen, en dat die verfhelling van beweeging door de eene of andere de- 
zer oorzaaken en miffehien door beiden tevens voortgebragt,zo fterk heeft kunnen 
zyn, dat zy de eerfte rigting van de voortftuwende beweeging veranderd heeft, 
