BEWYZEN VOOR DE beschouwing van den AARDKLOOT. I. St. 71 
en dat ’er zodanig eene beweeging uit heeft Icunnen voortkoomen , als wy thans 
in de Planeeten zien; inzonderheid, wanneer wy onderftellen , dat de fchok det 
Komeet de Zon vctplaatft heeft" want om een voorbeeld te geeveii, waarin zig 
dit duidelyker vertoonen zal, zo laat ons onderftellen, dat men van den top eens 
-Bergs eenen kanonkogel affchoot , en dat de kragt van het Buskruit fterk genoeg 
was, om denzelven verder dan de halve middellyn der Aarde voort te dry ven, zo is 
het zeker , dat deze kogel rondom den Aardbol zou draaijcn , en by ydere om- 
wenteling door het punt zou trekken, waar uit hy gefchooten was; maar zo wy, 
in plaats van een kanonkogel onderftellen , dat men een aanhoudende en voort- 
gaande loop van Stoffe fchoot , waarin de werking des vuurs duurzaam ware , en 
de beweeging der voortftuwing veel verfiielde, zo zoude deze loop van Stoffen 
niet op het zelfde punt wederkoomen , daai- zy uit gefchooten ware, gelj^k de ka- 
nonkogel doen zoude; maar zy zoude een loopweg befchryven , wiens naaftc Aar- 
den-ftand of Perigeum zo veel te verder van dien Bol af zoude zyn , als dc kragt 
van verïhêlling gi-ooter was ge weeft, en de cerfte i'igting meer veranderd hadt; 
alle rndere dingen voor het overige gelyk gefteld zynde. Dus ziet men, dat, 
mits ’er eene verfnelling in de voortftuwende beweeging door den val der Komeet 
aan den Stroom van Stof medegedeeld, plaats gehad hebbe , het zeer mogelyk is , 
dat de Planeeten , die zig in dezen Stroom geformeerd hebben , die beweegin^ 
hebben gekreegen , wellte wy weeten, dat zy hebben, in Cirkels ofElIipfen 
melyk, waar van de Zon het middel- of brandpunt is.. 
De wyze , waarop de groote uitbreckingen der Vuurbergen gefchiedt , kan ons 
een denkbeeld geeven van deze verfnelling van beweeging in den Stroom, daar wy 
van^ fpreeken. Men heeft waargenoomen , dat waanneer de Vefuvius begint te 
loeijen , en de Stoffen uit te werpen , daar hy van brandt , dat dan de eerfte 
draaikolk , 'welke hy uitwerpt , niet dan een zekeren ti-ap van fiielheid heeft , 
maar die fijelheid wordt wel haaft vermeerderd door den aandrang van een twee- 
den di-aaikolk , die op den eerften volgt ; vervolgens door dc werking van een 
derden , en zo vervolgens ; de zwaare Golven van Bitumen , van Zwavel, van 
Afch, van gefmolten Metaal , fchynen vafte Wolken te zyn , en fchoon zy mal- 
kanderen altoos ten naaften by in dezelfde rigting opvolgen, laatenzy egter niet 
na die van den eerften draaikolk grootelyks te veranderen, cn denzelven elders, 
en veel verder te brengen , dan hy anders zoude gekoomen zyn. ,, 
Kan men daarenboven op' de gemaakte tegenwerping niet antwoorden , dat de 
Zon door de Komeet gefchokt zj"nde, cn een gedeelte haarer voortftuwende be- 
weeging ontvangen hebbende, zelve eene beweeging zal ondergaan hebben, die 
haar verplaatft zal hebben ? En fchoon die beweeging der Zon thans al te weinig 
merkbaar is , dan dat de Starrekundigen dezelve in kleine tullchenruimten van. 
tyden hebben kunnen gewaar worden , kan het egter wel zyn , dat deze bewee- 
gmg pl^ts heeft , en dat de Zon zig langzaam naar verfclülknde gedeelten, 
des neeiajs beweege , een kromme Ijm rondom het middelpunt van zwaarte van- 
net geneeie bylr^a befchryvende.. En zo dit waar is,' gelyk ik vermoede , ziet 
men wel, dat de Planeeten, in plaats van, op ydere omwenteling, by de Zon weer 
te l^ren , integendeel loopwegen befchreeven zullen hebben , welker punten van 
mafte Zonneftanden zo veel verder van dit Geftarntc afzyn , als dat Geftaimte «slf 
zig verder heeft verwyderd van de plaats, die het te voren befloeg... 
