BEWYZEN VOOR de beschouwing van den AARDKLOOT. I. St. 75 
Dit wordt beveftigd door het geen men omtrent de Komeeten heeft waai'genoo- 
men ; zy moeten tot in haar middelpunt branden , wanneer zy tot haar naaften 
Zonneftand koomen; ondertuflchen worden zy niet uit haar zelve lichtende, men 
2iet alleenlyk dat zy brandende dampen uitgeeven > waarvan zy een groot gedeelte 
onder wee laaten aeterblyven. , , « 
Ik erken, dat, zo het Vuur beftaan kan in eene middelftofFe, waai* m geene of 
geringe wedcrftand is, het zelve ook eene zeer groote beweeging zoude kunnen 
lyden zonder uit te dooven; ik erken ook, dat het geen ik ncderltelle niet moet 
verftaan worden dan van de Starren die voor altoos verdwynen, en dat die, wel- 
ke gezette wcdei-keeringen hebben, en die zig beurtelings vertoonen en verdwy- 
nen zonder van plaats te veranderen , zeer verfcliillcnde zyn van die , waar van ik 
fpreek* de verfchynzels dier zonderlinge Starren zyn door den Hr. de Mauper- 
Tüis, in zyne Verhandeling over de figuur der Starren, op eene voldoende w^e 
verklaai-d, en ik ben verzekerd, dat wy, ons houdende aan Rullen, die ons be- 
kend zyn, met geene mogelykheid beter zullen giflen, dan hy pdaan heeft; maar 
de Starren, die vevfcheenen , en vervolgens voor altoos verdweenen zyn , zyn 
waarfchvnlyk iiitgedoofd, het zy door de fnelheid liaarer beweeging , hetzy door 
eenige andere oorzaak; en wy hebben geen voorbeeld in dc Natuur, dat eene lich- 
tende Star rondom eene andere hchtende Star draait; van agt-en-tiviiitig of dertig 
Komeeten (a ) , en van zeflden Planeeten , die wy in ons Zonneftelfel kennen , en die 
met meerdere of mindere fnelheid rondom de Zon beweegen, is ’er niet eene, 
^'^IW^zoude^ meï kunnen antwoorden, dat het Vuur niet zo tog kan beftaan m 
de kte als in de groote Klompen, en dat de Planeeten, op het uitkoomenmt 
de Zon, eenigen tyd hebben moeten branden, maar dat zy , by gebrek van brand- 
baarc Stoffen , uitgeblufcht zyn, gclyk de Zon waarfchynlyk om dezelfde reden 
zal uitdooven, maai* in volgende Eeuwen , en die zo verre zullen afzyn van de 
tvden, waarin de Planeeten uitgedoofd zyn , als haare grootte met dic der Pla- 
necten verlchilt. Hoe het zy , de affeheiding van de meerder of minder vafte 
deelen die noodzaakelyk gefchied is in den tyd , dat de Komeet de Stoffe der 
Planeeten buiten de Zon gevoerd heeft, koomt my meer dan genoegzaam voor 
om reden van dit uitdooven van haar Vuui lc gccvcn. -in u _ k—.. 
De Aarde en de Planeeten waren dan, toen zy eerfl uit dc Zon kwamen, biai> 
dende en in een ftaat van voUtoomen finelting ; die ftaat van fmeltmg heeft niet 
langer^geduurd dan dc geweldigheid der hitte, die haar hadt voortgebrart; allengs 
zyn de^Planeeten bekoeld, en het is in den tyd van dien ftaat van vloeibaaiheid, 
door het Vuur veroorzaakt, dat zy liaarc gedaante zuUen aangenoomen hebb<m, 
en dat haai-e beweeging ^'an omwenteling om haar eigen de deelen van den 
Equator zal hebben doen opkoomen, naar maate die van de Pooien wierdra neer- 
gedrukt. Die figuur, w'cUtc zo wel met de wetten der Waterweegkunde itrookt, 
onderftclt noodzaakelyk dat de Aarde cn de Planeeten in een ftaat vm vloeibaar- 
heid gewCeft zyn , en hia* ben ik het met den Hr. Leibnitz eens; deze 
Ca') Men hetinnere zich, dat dit reeds voor meer dan 30 Jaaren gefchreeven is, en dat 
men ledert dien t^^d nog veele ontdekt heeft; want tegenwoordig telt men by c!e CO Koinee- 
ten in ons Zonneftellcl; van welken de laatfte in ’t Jaar 1772 verfcheeiien is. 
Av protag4ea ant G. G. L, Er. Lipf. -iin. i<592, 
^ ' K 2 
