7<5 DE NATUURLYKE HISTORIE. 
vloeibaarheid was eene finelting, veroorzaakt door het geweld der hitte; hetbin- 
nenfte der Aarde moet eene tot glas gebrande Stoffe zyn, waarvan de Zanden» 
de Zandfteenen, de Quartzen, de Graniten, en miflchien de lüey-aardens , brok- 
ken en fchilfers zyn. 
Men kan dan met eenige waavfchynlyklieid gelooven, dat de Planeeten aan de 
Zon behoord hebben, dat zy daarvan afgefcheiden zyn door een enkelen ftoot, 
waar door zy eene voortdryvende beweeging gekreegen hebben in dezelfde rig- 
ting, en in het zelfde vlak, en dat haare plaatzing op verfcliillende afftanden van 
de Zon niet dan van haare verfchillende vaftheeden koomt. Daar blyft nog ove- 
rig door dezelfde befchouwing de beweeging der Planeeten om haaren As , en de 
formatie der Wagters te verklaaren. Maar dit , wel verre van onze hypothelè 
moeijelyker of onmogelyk te maaken, fchynt dezelve integendeel te bevefHgen. 
De beweeging om den As hangt eeniglyk af van de fchuinfchte van den ftoot, 
en het is onvermydel}*, dat eene vooitftuwing, zo dra dezelve fchuinfch op de 
oppervlakte van een lighaam gerigt wordt, aan dat lighaara eene beweeging van 
omwenteling om deszelfs As geeft; die beweeging van omwenteling zal eenpaarig 
gelyk en altoos dezelfde zyn, zo het lighaam, het welk dezelve ontvangt, eenflag- 
tig is , en dezelve zal ongclyk wezen , zo het lighaam iaamgefheld is uit tweeflag- 
tige deelen, of die van verfchillende vaftheid zyn ; en hier uit moet men befluiten» 
dat de Stof in ydere Planeet eenllagtig zy, dewyl haare omwenteling om haarem 
As gelyk is ; een ander bewys van de affeheiding meerder en minder vafte dee- 
len toen zy zig geformeerd hebben. 
Maar de fchuinfchheid van den Ichok heeft zodanig kunnen zyn, dat ’er van het 
lighaam der Hoofdplancet kleine deelen Stof zullen zyn afgefcheiden , die dezelfde: 
rigting van beweeging als de Planeet zelve zullen behouden hebben; deze deelen zul- 
len zig, naar haare vaftheden, vereenigd hebben op verfchillende afftanden van 
de Planeet door dfe kragt hunner onderlinge aanti'ckking; en terzelfder tyd zullen 
zy noodwendig dè Planeet in haaren loop rondom de Zon gevolgd hebben , ter- 
wyl zy zelve rondom de Planeet, ten naaften by in het vlak v^an haaren -loopweg,, 
draaijen. Men ziet wel, dat die kleine deden, welke door de groote fchuinfchte 
van den fchok afgefcheiden werden , Wagters of Maanen zyn ; dus koomen de 
formatie, de plaatzing, de rigting der beweegingen van de Vyagtcrs volmaakt met. 
de befchouwing over een , want zy hebben allen dezelfde rigting van beweeging 
in kringen, die het zelfde middelpunt hebben, rondom haare Hoofdplaneet, haa- 
re beweeging is in het zelfde vkik , en dat vlak is dat van den loopweg der Pla- 
neet; alle deze uitwerkzels, die haar gemeen zyn , en die van haare voortftuwen- 
de beweeging afhangen, kunnen niet dan toii eene gemcene oorzaak koomen, 
dat is te zeggen , van eene gemeene voortdryvende beweeging , die haai' door eenen 
enkelen en zelfden fchok, onder eene zekere fchuinfchte gegeeven, is medegedeeld., 
Het geen wy gezegd hebben wegens de oorzaak van de beweeging om den As, 
en van deformatie der Satelliten , zal nog meer waarfchynlykheid Icrygen, zowy 
op de omftandigheden der verfchynplen letten. De Planeeten , die het fchie- 
lykft om haaren As wentelen, zyn die welke Wagters, of Satelliten hebben. De 
Aarde draait fchielyker dan Mars , in de evenredigheid van omtrent 24 tot 15., 
De Aarde heeft eene Maan of Wagter, en Mars heeft ’er geene. Jupiter inzon- 
derheid , welker fnelheid rondom haaren As 500 of 600 maal grooter is dan die der 
