DE NATUURLYKE HISTORIE. 
?8 
delyk voorkoomen , zal het Syftema , waar van \vy eene fchets gegeeven heb- 
ben, ook niet ongerymd kunnen fchynen. 
Laat ons thans overgaan tot iets , dat ons van nader by betreft , en Iaat ons de 
figuur der Aarde , daar men reeds zo veelc waarneeraingen over gedaan 'heeft, 
onderzoeken. Gelyk de Aarde, zo als uit de gelykheid haarer dagelykfche bewee- 
ging, en de flandvaftigheid der helling van haaren As blykt , beftaat uitgelykilag. 
tige deelen, en gelyk alle haarc deelen malltanderen aantrekken in de rede van 
hunne maffa’s , zoude zy noodzaakelyk de figuur van een v'olraaakt ronden Bol 
hebben moeten aanneemen , by aldien de voortftuwende beweeging in eene loot- 
regte rigting op de oppervlalitc gegeeven ware; maar dewyl die ftoot fchuinich 
gegeeven is, zo heeft de Aarde om haaren eigen As gedraaid in denzelfden tyd 
als zy haare gedaante heeft aangenoomen , en uit de famenvoeging dier bewee- 
ging van omwenteling, en die der aantrekking van de deelen, is eene knolronde 
gecêante voortgekoomen, of een Bol verhevener onder den grooten Cirkel van 
omwenteling en laager aan de beide uiterften V'an den As , om dat de werking 
der middelpuntfchuwcnde kragt uit de beweeging van omwenteling om den As 
voortkoomende , de werking der zwaarte vermindert; dus heeft de Aarde, een 
flagtig zynde , en haarc vafHghcid gckrccgcn hebbende , in denzelfden tyd dat zy 
haarc omwentelende beweeging om haaren As ontving, eene knolronde gedaante 
moeten aanneemen , welker beide Aflèn een 23ofl:e gedeelte verfchillen. Dit 
kan Rrikt betoogd worden, en hangt niet af van onderflellingen, welke men zou- 
de willen maaken over de rigting der zwaarte ; want het is niet gcoorlofd onder- 
ftellingen te maaken met de vaftgeftelde waai-heden ftiydig , of tegen zulke waar- 
heden aangekant, welken men kan bevvyzen. Nu de wetten van zwaarte zyn ons 
bekend ; wy kunnen niet twyffelen of de lighaamen weegen of zwaaren op mal- 
kandcren in eene regte rede hunner mafla’s , en in eene omgekeerde rede van 
het vierkant hunner afflanden; op dezelfde wyze kunnen wy niet twyffelcn, of 
de algemeene werking van cenige maffii , welke die wezen moge , niet faamge- 
fteld zy uit alle de byzondere rverkingen van de deden dezer mafia ; dus is ’er 
gcenc hypothefe te maalcen wegens de rigting der zwaarte, yder deel der Stofïe 
trekt malkander kan in eene regte rede van deszelfs maflii , en in eene omge- 
keerde van ’t vierkant der afflanden ; en uit alle deze aantrekkingen koomt eene 
Spheer voort , een volmaakt ronde Kloot , wanneer ’er geene beweeging van 
omwenteling om den As plaats heeft, en eene Spheroïde, een knolronde of fchj’f- 
agtige Sph^r , wanneer zodanige omwenteling plaats heeft. Die Spheroïde is 
meer of min verkort aan de twee uiterflens van den As van omwenteling, naar 
maate van de fiielheid dier beweeging; en de Aarde heeft uit kragt haarer fnel- 
heid v'an rotatie, en van de onderlinge aanti-ekking haarer deelen, de figuur van 
eene Spheroïde gekreegen , welker twee Aflèn tot maikanderen flaan als 229 
tot 230. 
Dus heeft de Aarde , door haar oorfpronkelyk maalvzel , door haare gelykflag- 
tigheid van Stof , en onaf hangelyk van alle hypothefen over de rigting der zwaar- 
te, die figuur in den tyd van haare formatie geki'cegen; en zyis, door de wet- 
ten der. Werktuigkunde , noodzaakelyk omtrent zes en een halve myl hooger 
onder den Equator dan aan de Poolen. 
