BEWYZEN VOOR pe beschouwing van den AARDKLOOT, I. St. 79 
Tlr zal op dit ftuk nog wat ftilftaan, om dat ’er Wiskundigen z>rn, die ^eenen, 
Haf He figuur der Aarde in de befchouwing afhangt van het Syftema van Phil^o- 
ohie, dat men omhelft, en van de rigting welke men der zwaarte geeft. Het- 
eerfl:, dat wy te be\y>’zen hebben , is de wederzyc^che aanti-ekking van ^le de 
deelen der StofFe, en bet tweede de gelykflagtigheid ^n den Aardbol. Zo wy 
klaarlyk doen zien, dat die twee ftukken niet in twyffel getrokken kunnen wor- 
den , zal mS niet langer onderftellingen kunnen maaken wegens de xugting der 
zwaarte; de Aarde zal Lodzaakelyk haai-c figuur , of 
hebben , en alle andere figuuren , welke men haai- uit ki-agt van diaaikolken ot 
andere hypothefen geeven moge, zullen niet kunnen beltaan. 
Men kan niet twyffelen , ten zy men aan alles wilde tw^ffelen , het is 
kragt der zwaarte, die de Planeeten in haai-e loopwegen houdt; de^a^eis van 
Saturnus zwaaren op Saturnus, die van Jupiter op Jupiter, de 
en Saturnus, Jupiter, Mai-s, de Aarde, Venus en ^unus 
op de Zon; op dezelfde wyze zwaaren Saturnus en Jupitei op ’ 
de Aarde op de Maan, en de Zon zwaart op alle de Planeeten, dat is te zeggen, 
alle deze lighaamen trekken malkanderen aan en worden v^an malkandcrcn aaiic,er 
trokken; de zwaarte is dan algemeen en onder1ing-in alle de Planeeten, want de 
werking eener kragt kan zig niet oeffenen zonder wedeiwerlcmg; alle de Plance- 
ten werken derhalven onderling op malkander; die onderlinge aatói-ekking dient 
ten grondllage -voor dc wetten haarer bewecging, en zy is en wordt door de \ ei- 
fchvnzelen beweezen. Wanneer Saturnus cn Jupiter in conjundlie zyn, werken 
zy^^p tSkaXen" en deze aanU'^king brengt 
hMvc beweedng rondom de Zon; het is even ceiis mtet de Aaide en de Maan, 
"eTSrtag cp malkander, .naar onregelmjaügeden ™ 
mig der Maan koomen van de aanti-ekkmg der Zon, dat de Zon, de Am de, 
en L Maan onderling op malkanderen werken. Nu deze onderlinge aantrekking , 
welke de Planeeten op malkanderen oefièncn , is evenredig met haare hoeveelheid 
Stof, wanneer de afflanden gelyk zyn , en dezelfde kragt van zw'aai te , die de lig- 
haamen op de Aarde doet vallen, en die zig tot de Maan uitftrekt, is ook even- 
redig met de hoeveelheid Stoffe; derhalveh is de gelieelc zwamte van eenc Pla- 
zwzwen aUe deelen der Stof miükandercn onderling 
i" ™ 'r; 
renAs noodzaalielyk de figuur ran eeue Spheroidc inoetón 
AlTen tot malkandei-en zy.1 rJs ZZ 9 tf Z 3 °-. eH * reSie hmt 
zaakelyk lootregt op de oppervlakte d.er Sphejoide, bygerolgtó ^ , 
Sle uiaaken wegens de^-igttag der zwaarte, ten zy uren de onderlinge m al-- 
gemeene aantrekking van de deelen der Stoffe op malkanderen ontkenn , 
men heeft gezien , dat die onderlinge aantrekking beweezen is door de _ waar- 
neemingen ; en de proeven met de Slingers bcwyzen dat zy algemeen is m alle 
de deelen der Stof; derhalven kan men geene nieuwe hypothefen maaken over 
de rigting der zwaarte , zonder even fterk tegen de ondervmding als tegen de 
Rede aan te druiffehen. „ , , 
ons thans tot de eenflagtigheid van den Aardbof seoïnen; ik erken, « ? 
