So 
DE NATÜÜRLYKE HISTORIE. 
zo men ondei-llelt , dat die Bal digter of vafter is in zommige deelen dan in ande- 
re, de rigting der zwaarte verfchillende moet zyn , van die, welke wy hebben aan- 
geweezen; dat zy verfchillende zal zyn volgens de verfchillende onderftellingen, 
welke men maaken zal; en dat de figuur der Aarde insgelyks verlchillende zal wor- 
den uit kragt dier zelfde onderftellingen. Maar wat reden heeft men om te geloo- 
ven, dat dit zo zy ? Waarom wil men , by voorbeeld, dat de deelen , welke naaft 
by het middelpunt zyn, vafter zyn, dan die welke daar verder af zyn? Zyn alle 
de deeltjes, waar uit onze Aardbol beftaat, niet door hunne onderlinge aantrekking 
by malkanderen gekoomen? Erkent men dit, dan is yder deeltje een middelpunt, 
en daar is geene reden om te gelooven, dat de deelen , die rondom het middelpunt 
der grootte van den Bol zyn , vafter zouden wezen dan die , welke zig rondom ee- 
nig ander punt bevinden. Maar daarenboven zo één aanmerkelyk gedeelte van den 
Bol vafter ware dan eenig ander gedeelte, zo zou de As van omwenteling nader by 
de vafte doelen zyn, en daar zoude eene ongelyklieid in de dagelykfche omwente- 
ling uit voortkoomen, zo dat wy op de oppervlakte der Aarde ongelykheid in de 
fchynbaare beweeging der vafte Starren bemerken zouden ; zy zouden ons voor- 
koomen veel fcliidyker of veel langzaamer te beweegen in het Zenith dan aan 
den Horizon , naar dat wy op de vafte en meer laamgepjikte of ligtere deelen van 
den Aardbol geplaatft zouden zyn. Die As der Aarde niet meer door het middel- 
punt der grootte van den Bol gaande, zoude ook merkelyk van plaatzing veran- 
deren; maar dat alles gebeurt niet; men weet integendeel dat dc dagelykfche be- 
weeging der Aarde gclyk en eenpaarig is ; men weet dat op alle de deelen van de 
oppervlakte der Aarde dc Starren zig op alle Iwogten met dezelfde fiielheid fchy- 
nen te beweegen; en dat zo ’er eene trilling of helling in den As plaats heeft, 
dezelve klein genoeg is, om den Waarneemeren een langen tyd ontfnapt te zyn. 
Men moet dan befluiten, dat de Aardbol in alle zyne deelen eenfiagtig, of by- 
kans eenfiagtig is. 
Zo de Aarde een holle en ledige Bol ware , wiens korft flegts eene dikte van 
twee of drie mylen hadt, zoude daar uit voortvloeijen ; 
1. Dat de Bergen in dat geval zulke aanraerkelyke gedeelten van de geheele 
dikte van den korft zouden zyn , dat ’er in de beweegingen der Aarde eene 
groote onregelmaatigbeid uit geboren zoude worden door de aantrekking van 
de Alaan en van de Zon ; want wanneer de verhevenfte deelen van den Aardbol , 
gelyk als de Kordiliéres de Maan in den Meridiaan hadden, zou de aantrekking veel 
ftèrkcr op den geheelen Bol zyn , dan wanneer dc laagfte gedeelten eveneens dit 
Geftamtc in den Meridiaan hadden. 
2. Zou de aantrekking der Bergen veel grootcr zyn dan zy is, in vergelyking 
der geheele aantrekking van den Bol , en de proeven hier omtrent op den Berg 
Chimboraco in Peru genoomen , zouden in dat geval meer graaden verfchil ge- 
maakt hebben, dan zy nu minuuten gegeeven hebben. 
3. Zoude de zwaarte der lighaaraen grooter zyn boven op een hoogen Berg, 
gelyk de Piek van TenerifFa , dan op ’t waterpas der Zee , zo dat men zig veel 
zwaarder gevoelen zoude , en met veel meer moeite gaan in de verhevenfte dan 
in de laage plaatfen. 
Deze aanmerkingen , en eenige andere , welken men daar zoude kunnen by- 
voegen, 
