BEWYZEN VOOR de beschoxjwing van den AARDKLOOT. I. St, gi 
_p_ moeten ons doen befluiten, dat het binnenft van den Aai-dbol niet hol, 
maar met eenc vry vafte StofFe vervuld is. , 
Van den anderen kant , zo de Aarde beneden de twee of dne mylen diepte ver- 
vuld ware met eene veel vafter of faamgepakter Stofte dan eenige dier Stoffen, 
welke wy kennen, zoude het onvcrmydelyk volgen, dat, zo dikwils wy op eeni- 
ge, fiegtsmiddelmaatige, diepte nederdaalden, wyons merkelyk zwaarer gevoe- 
^n zouden; de Slingers zouden veel meer verfnellen, dan zy inderdaad verfnellen, 
wanneer men dezelve uit eene verhevener in eene laagere plaats overbrengt; dus 
kunnen wy vermoeden, dat het binnenft der Aarde vervuld is met eene byna gely- 
ke Stof met die , daar haare oppervlakte uit beftaat. Het geen ons volkoomen 
ten voordeele van dit gevoelen moet bepaalen is , dat in den tyd der eerfte for- 
matie van den Aardbol , toen dezelve de gedaante van eene Spheroïde, aan de 
Poolen ingedrukt, heeft aangenoomen, de Stof, daarhy uit beftaat, in een ftaat 
van finelting was, en bygevolg eenflagtig, en ten naaften by even vaft in aUe haa- 
re deden zo wel aan de oppervlakte als inwendig. Na dien tyd is de Stof van de 
oppervlakte , fchoon dezelfde , door uitwendige oorzaaken geroerd en bewerkt , 
het welk Stoffen van verfchillende vaftheden heeft voortgebragt; maar men moet 
aanmerken, dat de Stoffen, die, gelyk het Goud cn de Metaalcn , de mceft vafte 
en faamgepaktfte zjm, ook die zyn, welke men zeldzaamft vindt , en dat ingevol- 
ge van de werking der uitwendige oorzaaken het grootfte gedeelte der Stof, daar 
de Aardbol aan zyne oppervlakte uit beftaat, geene groote veranderingen ten op- 
zigte haarer vaftheid ondergaan heeft ; en dat de gcmcenfte Stoffen , gelyk het 
Zand en de Kley, niet veel in vaftheid verfchillen, zo dat ’er alle reden i§ om met 
groote waarfchynlykheid te giffen, dat het binnenft der Aarde vol is van eenc tot 
glas gebrande Stof, welker \^ftheid ten naaften by dezelfde is als die van het Zand, 
en dat bygevolg de Aardbol in het algemeen als eenflagtig bcfchouwd kan worden. 
Daar is nog een toevlugt over voor hun , die volftrekt onderftellingcn willen 
maaken , te weeten dat de Bol beftaat uit conccntrickc laagcn van verfchillende 
vaftheden; want in dit geval zal de dagelykfche beweeging gelyk, en de helling 
van den As ftandvaftig zyn, gelyk in het geval van de Eenflagtigheid. Ik erken 
dit maar ik vraag ter zclfder tyd of ’er eenige reden is van te geloovcn, dat die 
laaecn van verfchillende vaftheden wezendfyk beftaan , en of dit niet eer aantoont, 
dat men de werken der Natuur naar zync afgetrokken denkbeelden tvil fchik- 
ken ? En of men in de Natuurkunde eenc onderftelling moet toelaatcn , die op 
niet 'ééne waarneeming , op niet ééne overcenkomft gegrond is , en die niet 
ftroükt met eenige der befluiten , welke wy van elders maaken kinnen? 
Hetblykt dan , dat de Aarde, uit kragt van de onderlinge aantrekking haarer 
deelen en \'an haare omwenteling om haaren As , de gedaante van eene Spheroïde 
heeft aangenoomen , welker beide Aflcn een 23ofte gedeelte verfchillen; het blykt 
dat dit haare eeiftc cn oorfpronlcclyke figuur is , welke zy noodzaakelyk moeft 
krygen in den tyd haarer vloeibaarheid of finelting; het blykt, dat zy , uit hoof- 
de van de wetten der zwaarte cn der middelpuntfchuwende kragt , geene andeie 
figuur kan hebben; dat ’cr, van het oogenblik zelf van haare foimatie af, dat ver- 
fchil mffehen de beide Diameters , van zes en een halve myl meerdere verheffing on- 
der den Equator dan onder de Poolen, heeft plaats gehad, en bygevolg alle de 
1 . Deel. L 
