DE NATUURLYKE HISTORIE. 
hypothefen , waardoor men meer of minder verfchil wil vinden, verfieringen zyn,. 
daai* men geen acht op behoort te geeven. 
„ Maar , zal men zeggen, zo deze Theorie doorgaat, zo dè evenredigheid van 
,, 229 tot 230, de waarc evenredigheid der Aflèn k , waarom koomen dan de 
» Wiskundigen, gezonden naar Lapland en naar Peru, overeen, om die betrekking 
5, te ftellen van 174 tot 175 ? Waar uit kan dit verfcliil van daadelyke bevinding 
„ met de befchouwing voortkoomen? Is het niet, zonder ongelyk te doen aan 
„ de redenecring, welke men daar zo even gemaakt heeft, om de voorgeftelde 
„ Theorie te bewj^cn , veel redelyker de voorkeur te geeven aan de wezcndlyke 
„ bevinding van za:iken , en aan de genoomen maaten , inzonderheid daar men ZO 
,, geruft kan zyn,dat die maaten genoomen zyn door de bekwaamfte Wiskundigen 
„ van Europa, (zie Maupertuis uver de figuur der jiarde.) en met alle de noodige 
„ voorzorgen om den uitflag voor alle dwaaling te beveiligen?” 
Hier op antwoord ik , dat ik geenszins voorheb om de waameemingen ondèr de- 
Evennagtslyn en den Poolscirkcl gedaan , tegentefpreeken , dat ik derzelver nauw- 
keurigheid geheel niet in tw^dïel trekke,dat de Aarde inderdaad wel een i75fte ge- 
deelte verhevener kan zyn onder den Equator dan onder de Poolen;, maar ter zelf- 
der tyd boude ik de voorgeftelde Theorie ftaande , en ik zie klaarlyk , dat die twee • 
uitkomften met malkanderen overeengebragt kunnen worden. Dit verfchil \^an de 
beide uitkomften der Tlieorie en der Meetingen, is van omtrent vier mylen in de 
beide Aften , zo dat de deelen onder den Equator omtrent twee mylen hooger zyn, 
dan zy moeften zyn volgens de Tlieorie; die hoogte van twee mylen beantwoordt 
nauwkeurig genoeg aan de gi'ootftc ongelykheden der oppervlakten van den Bol, 
zy koomen voort van dc beweeging der Zee en de werking der Vloeiftoffen op 
de oppervlakte dér Aarde. Ik verklaar my nader. Het blykt, dat, in den tyd toen 
de Aarde geformeerd is, dezelve noodzaaltelyk , uit kragt van de onderlinge aan- 
trekking haarer deelen , en van de werking der middelpuntichuwende kragt , de 
figuur van eene Splieroïde heeft moeten aanneemen, welker Aften een zgofte ge- 
deelte verfchilden ; de oude en oorfproiikelyke Aarde heeft iioodzaakelyfc die fi- 
guur gehad, welke zy gekreegen heeft toen zy door het vuur gefmoTten en vloei- 
haar was; maar toen , na liaare formatie en bekoeling , dc dampen , die fterk uit- 
gezet en verdund waren , gelyk wy in den Dampkring en den flaart cencr Komeet 
zien , verdikt waren , zyn zy op de oppervlakte der Aarde gevdlen en hebben de 
Lugt en het Water geformeerd; en toen dit Water, ’t welk aan de oppervlakte 
was, door de beweeging van Eb en Vloed geroerd wierdt, wierden de Stoffen al- 
lengs van dc Poolen naar den Equator mede geficept , zo dat de deelen der Poolen 
omtrent een myl verlaagd , en de deelen onder den Equator evenveel verhoogd 
zyn; dit is niet eensklaps gefchied, maar allengs en hy opvolging van tyd; gelyk de 
Aarde in haar uitwendig gedeelte bloot geftèld was voor de Winden , voor de 
werking der Lugt, enderZonne, zo hebben alle deze onrcgclmaatige oorzaaken 
met de Eb cn Vloed medegewerkt om dc oppervlakte uit te vooren, om daar hol- 
ligheden en diepten in te graaven , Bergen te verheffen , het welk oneffenheden • 
en onregelmaatigheden in deze laag der geroerde Aarde heeft voorgebragt , waar 
van egter de grootftö dikte niet meer dan van eene myl onder den Equator kan • 
'Zyn.; d:e ongelykheid van twee mylen is milTchien de grootfte, welke op de opper' ~ 
/ 
