BEWYZEN VOOR de beschouwing van den AARDKLOOT. I. St. 83 
vlakt-e der Aarde zyn kan, want de hoogfte Bergen zyn flegts een mylhoog, en 
de ffrootfte diepten der Zee hebben miflchien geen myl. De Theorie is dan 
en de Pr^tyk kan het eveneens zyn; de Aarde heeft in ’t eerft maar om- 
trent zes en een halve myl hooger moeten zyn onder den Equator dan onder de 
Poolen, en veiwolgens heeft zy zig door de veranderingen op derzclver oppervlak- , 
te nog hooger moeten verheffen. De Natuurlyke Hiftorie beveiligt dit gevoelen 
uitfteekend, en ivy hebben in de voorgaande verhandeling beweczen, dat het de 
Eb en Vloed en de andere beweegingen der Wateren zyn , die de Bergen, en mie 
de oneffenheden van de oppervMtc des Aardbols hebben voortgebragt; dat die 
zelfde oppervlakte zeer aanmerkelyke veranderingen ondergaan heeft; en dat men 
op groote diepten, gelyk als op de grootfte hoogten, Beenen, Schelpen en andere 
overblyfzels vindt van Dieren, die 111 de Zee of op de oppervlakte der Aarde leeven. 
Men kan uit het geen gezegd is giffen, dat men , om de oude Aarde , en de Stof- 
fen ,die nooit geroerd zyn, te vinden, zoude moeten graaven in de Kliraaaten, die 
naby de Poolen liggen, alwaar de laag geroerde Aarde dunner moet zyn dan in de 
Zuidelyker gewe&n. j y- j a j 
Voor het overige, wanneer men de raaaten, waar door men de hguur der Aarde 
bepaald heeft, van naby onderzoekt, zal men zien , dat ’er een gedeelte onderftel- 
ling in die bepaaling plaats heeft; want zy onderftelt dat de Aarde eene regelmaa- 
tige kromme gedaante hebbe, daar men integendeel mag vaftftcllcn, dat de opper- 
vlakte van den Bol door eene groote menigte ooi-zaaken , in het oneindige verbon- 
den en faamgevoegd, veranderd zynde, miffehien geene regelraaatige figuur heeft; 
en dan zoude de Aarde inderdaad fiegts een asofte gedeelte platter pn de Poolen 
kunnen zyn , gelyk Newton ge^gd heeft , en gelyk de rhcorie dit msdebrengt. 
Daarenboven weet men wel , dat , fchoon men de lengte van den graad aan den 
Poolkring en aan den Equator nauwkairig heeft , men de lengte van den gr^d 
in Frankryk en elders niet zo nauwkeurig heeft, en dat men de maat van den Hr. 
PxcARD niet heeft bewaarheid. Voeg hier by , dat de vermindering en vermeer- 
dering der Slingers niet overeenkoomen ract den uitfiag der mectingen, en dat zy 
intef^endeel ten naaften by overeenkoomen met de Theorie van Newton. Zie daar 
meer dan noodig is, om' ons te doen denken, dat de Aarde inderdaad niet meer 
dan een zqofte gedeelte platter is aan de Poolen ; en dat , zo ’er eenig verfchil 
plaatsheeft, het zelve nipt kan koomen , dan vandcongclykhcdcn, welke de Wa- 
teren en andere uitwendige oorzaaken op de oppeiwlakte hebben voortgebiagt: en 
gelyk die ongclykhedcn , naar alle waarfchynlykhcid , meer onrcgelmaatig dan re- 
gelma’atig zyn , moet men daar geene hypothefe op bouwen , noch vauftellen, gelyk 
men gedaan heeft, dat de Mcridiaanen Ellipfcn of andere onregclraaatige kromme 
lynen zyn ; waaruit men ziet , dat wanneer men vcrfcheiden graaden der Aarde , in 
allerhande rigting , na malkanderen mat , men daar door nog niet verzekerd zon- 
de zyn van de hoeveelheid verplatting, avelkc zy meer of minder dan het 230ite 
gedeelte zou kunnen hebben. 
Mag men ook niet gifièn, dat, zo dc bdling aaii den As der Aarde veranderd 
is , dit niet kan wezen dan uit hoofde van dc veranderingen op de oppervlakte 
voorgevallen , naardien al het overige van den Bol eenflagtig is; dat bygevolg dat 
verfcliil al te weinig merkbaar is om door de Starrekundigen waargenoomen te 
worden , en dat ten zy de Aarde eene ontmoeting van eene Komeet hebbe , of 
L 2 
