BEWYZEN VOOR de beschouwing van den AARDKLOOT. VI. St. 105» 
men de oogen op deze Landen werpt ziet men dat de Wateren daar allerwegen 
verfpreid zyn , dat ’er cene menigte Meiren en zeer groote Rivieren zyn , het 
welk insgelyks te kennen geeft, dat deze Landen nieuw zjm; integendeel' Tuku- 
man, Peru, en Mexiko zyn verheven Landen, zeer bergagtig , en liggen naby de 
lyn, welke het Vafte land verdeelt, het welk fchynt te bewyzen, dat zy ouder 
zyn dan die , waar van wy ftraks fpraken. Eveneens is geheel Afrika zeer berg- 
agtig, en dat gedeelte der Wereld is zeer oud; het zyn alleenlyk Egypte , Barba- 
ryen, en de Weftelykc kuften van Afrika tot Senegal, welke men als nieuwe Lan- 
den kan befchouwen. Afia is ook een oud Land , en raiflehien het oudfte van 
allen, byzonderlyk Arabic, Perfte, en Tartai-ye. Maar de ongclyldieden van dit 
groote gedeelte der Wereld vereillchen , zo wel als die van Europa , een omftan- 
diger berigt, het welk wy tot een ander Artikel uitflelien. 
Men zoude jn ’t algemeen kunnen zeggen, dat Europa een nieuw Land is; de 
overlevering wegens de verhuizing der Volkeren , en wegens den oorlprong der 
Konften en Weetenfchappen fchynt het aan te duiden ; het is niet lang geleden , 
dat dit Werelddeel vervuld was van Moeraflèn , en bedekt met Boflehen , terwyl 
men in lang bewoonde Landen weinig Bóllchen , weinig Water, geene Moeraflen, 
veel Zandgronden en Hey-velden , en eene menigta Bergen met dorre en onvrugt- 
baare kruinen vindt; want de Menfchen hakken de Boffehen neder, beteugelen 
het Water, befluiten de Rivieren , tappen de Meiren af , en geeven met dén tyd 
eene gedaante aan de Aarde, geheel verfchillende van die der onbewoonde, of nieu- 
welings bevolkte Landen. 
De Ouden kenden niet dan een klein gedeelte van den Aardbol ; geheel Ameri- 
ka, de Pool-landen j het Zuid- en Magellaanfch-land , een groot gedeelte van het 
binnenfl van Afrika , waren hun geheel onbekend ; zy willen niet , dat de ver- 
zengde lugtftreek bewoond was , fchoon zy rondom Afrika gevaaren hadden ; want 
reeds voor 2200 Jaaren gaf Neco , Koning van Egypte , febepen aan de Pheni- 
ciërs, die uit dc Roode Zee veitrolcken , de kuilen van Afrika langs ftevenden , de 
Kaap de Goede - lioop omvoeren , en die , na twee jaaren aan deze reis hefteed te 
hebben, in het derde jaar in de Si^f-aat van Gibraltar kwamen (a). Ondertufichen 
kenden de Ouden de eigenfehap niet ,' v/elke de Zcilftccn heeft, vanzig naar ds 
Poolen der Wereld te rigten, fchoon zy die kenden, welke hy heeft van liet Yzer 
aan te trekken; zy waren onkundig wegens de algemeene oorzaak van de Eb en 
Vloed der Zee ; zy waren niet , zeker , dat de Oceaan den Aardbol rondom om- 
ringt, zonder afgebrooken te worden door tuncbenliggend Vaft land; zom.migen 
hebben dit inderdaad vermoed, maar met zo weinig grond, dat niemand heeft 
durven zeggen of zelfs giffen , dat het raogelyk ware de Wereld rond te zeilen. 
Mageixaan is de cerfte gewccft,dic dit in ’t jaru 1519 in den tyd van 1124 dagen 
gedaan heeft. Frakc. Drake is 'in 1577 de tweede geweeft , en hy heeft het in 
1056 dagen gedaan. Vervolgens heeft Thomas Cavendis dien grooten togt in 
777 dagen gedaan in den jaare 1586. Die beroemde Reizigers zyn xle eerfte 
geweeft, die de Sphcrifche gedaante van den Aardkloot , en de' grootte van des- 
zelfs omtrek natuurkundig getoond hebben ; want de Ouden waren ook zeer 
verre af van eene nette maat van dien omtrek des Aardkloots te hebbeu, fchoon 
(«) Zie Herodotus. Lib. !V. 
O 2 
