114 . 
DE NATUÜRLYKE HISTORIE. 
Wereld in het Noorden famenloopeii , en hy zegt, dat de laatfte Reizen der 
Japoneeien reden geeven om te deniven , dat de overtogt , daar wy van gefproo* 
Ken hebben, niet dan eenc Baay is , boven deweilce men te lande uit Alia in A- 
racijca Kan koomen ; maar dit vereifclit nadere beveiliging , want tot das veiTe 
heeft meia met eemge foort van waarfchynlykheid geloofd, dat het Vafte land van 
de JNoorder-Pool zo wel als dat van de Ziüder-Pool , door de Zee geheel v^n 
andere .Valce landen is afgcfcheiden. ° 
De ^iTckundc , ar de Konft der Zeevaart zyn thans tot zulle een hoogen trap 
van vohnaakthcid gebragt, dat men redelyker wyze mag hoopen t’eenigcn dage 
eene nauWiteuii^ kennis wegens de gehecle oppervlakte van den Aardkloot te zul- 
len hebben. De Ouden kenden ’er flegts een klein gedeelte van*, omdat zy het Kom- 
pas met hebbende zig niet in de ruime Zee dorften waagen. Ik weet wel , dat zom- 
migen beweerd hebben, dat de Arabieren liet Kompas uitgevonden, en zig da^ 
ang voor ons van bejend hebben om op de Indilche Zee te vaaren , en Imnnen 
^ gevoelen is njy altoos Vborgekgomen 
ontbloot, want daar is niet eeneenig woord m de Ara- 
bifche, Turkfche , of Pei-fiaanlche taaien , om het Kompas uit te drukken ; zy bedie- 
Mn zig lier toe van h^ Italiaanlche BoJJola, Zy kunnen zelfs nog heden geene 
.^ompallen maalcen , of Kompasnaalden aanzetten , en zy koopen van de Europeëi's 
die , welke zy noodig hebben. Het geen Vader M.vrq'ini van deze uitvinding zegt, 
koomt my niet beter gegi*ond voor ; hy wil dat de aiineefcn het Kompas federt 
Zhwino' 00 Maar zo dat waar is, hoe is het 
dan bygekoomen , dat zy er zo weinig gebruik van hebben gemaakt? Waarom 
nameri zj , in hunne Reizen naar Kochinchiiia , een veel langer omweg dan noodig 
was? Waaroni bepaalden zy zig om altoos dezelfde Reizen te doen , waar van de 
g-ootfte naar Java cn naar Sumatra tTOren? En waarom zouden zy niet, vóór de 
7 menigte fchoone en vrugtbaare Eilanden , daar zy zo digt bv zvm 
ontdekt hebben , zo zy de bonR gehad hadden om in ruime Zee te vaiwen wSt 
ontdeldang dier verwondcrlyke eigenfehap in denZêilPecn, 
■t-r'rrt- ^ nden d„ Zeen van Aiiika en delndien door, en tenvwl zy alle hunne 
uitzigtcn naar den kant van het Ooften cn het Zuiden rigteden, wendede Chri- 
STOPHORUS C^LUMBUS de zvnc naar het Wcflen. 
Met de minlle oplettendheid was het gemaklyk te giffen , dat ’er oneindi<^e ruim- 
ten naar den kant -van het Wellen mocllen zyn; want, door het bekende gedeelte 
van den Aardkloot , by \?-oorbeeld den affland van Spanje en China, metnnlhan. 
deren te vergdyken , en acht te geeven op de omwenteling, ’t zy van den Hemel 
Aarde, was het hgt tc^begrypen, dat ’er cene ^'ooter uitgcflrektheid te 
ontdcKken wa; naar t ^W'flen, aan die, welke men naar ’t Ooften kinde Het is 
dan met by gebrek van Aftronoraifdie Eindigheden , dat (h 0,T.lpn H • t/t i j 
niet gev^onlen hebben, maar eeniglyk by de nieuwe Wereld 
van Plato en Aristotkles , die vL doortogten 
™ ncjtolc, fcbyncn a» te duiden, dat JlJm^ZcSefd^iTt 
Ivn ’ van waar zy niet dan met oneindige moeijelykheden 
zyn weêrgekeerd; cn men mag giffen, dat fchoon de Ouden wegins hetwezendlyk 
® ie ”9- 
