BEWYZEN VOOR de beschouwing van den AARDKLOOT. VI. St? 1x5 
Vipfl-aan van dat Vafte land overtuigd mogten zyn> door het verhaal van deze 
SpSrs, zy egter zelfs niet dorften denken, dat het mogelyk wai-e zig een weg 
derwïards te baanen, dewyl zy geen geleide hadden, geen ftreek volgen konden, 
om dat zy het gebruik van het Kompas niet wiften._ _ 
Ik erken, dat het niet volflrekt onmogelyk is m de hooge Zeen zonder Kom- 
pas te vaaren, en dat Route lieden zouden hebben kunnen ondernc(^en om de 
nieuwe Wereld te gaan zoeken met zig enkelyk;tc rigten naar debtarren , die 
naaft by de Pool zyn. Gelyk byzonderlyk het Aftrolabium den Ouden bekend 
was, koude het hun in het verftand koomen om uitFranltryk of Spmje te zei-, 
len, en de koers naar het Weften te rigten, laatende altoos de Poomar aan de 
regterhand, en dikwils hoogte neemende, om ten naaften by onder dezelide pa- 
ralel te blyven; het is ongetwijfeld op deze wj^ze, dat de Karthaginenzers, daar 
Aristoteles van fpreckt, middel vonden om van die verre af zjnide Landen te 
rug te koomen , houdende dc PoolRar altoos aan de linkerhand. Maar men moet 
erkennen, dat zulk eene reis niet befchouwd konde worden, dan als eene vermete- 
le ondemeeming,en dat wy ons derhalven niet verwonderen moeten , datdeUuden 
daar zelfs het ontwerp niet van gemaalit , het zelfs met m t hoofd gekreegen hebben. 
Men hadt, ten tyde van Christophorus Columbus de Azores, delvanaiiiche 
Eilanden , en Madera, reeds ontdekt; men hadt opgemerkt, dat, waimeer de 
Weftewinden langen tyd gewaaid hadden, de Zee op de kullen de/.ti Eilanden 
Rukken van vreemd hout , rottingen van een onbekende foort , en zelfs tyken 
aanfpoelde , welke men aan verfcheide tetenen belpeurde , dat nocli \^i Euro- 
peërs, noch van Afrikaanen wai'en. {ei') Columbus zelf merkre op, da n 
de WeRkuR zekere Winden woeijen , die flegts eenige (fegen duurden , en wel- 
ken hv zig ligtelyk overreedde, dat Landwinden waren; doen fchoon hy alle a 
voordeelen boven de Ouden hadt, fchoon hy het Kompas kende , en daai- van 
voorzien was, waren egter dc zwaïu-igheden, die nog overwonnen moeRcn wor- 
den zo groot, dat dc ondemeeming door de uitkomft alleen konde verdedigd 
worden' want laat ons voor cèn oogenblik onderRellen, dat het VaRc land van 
dc nieuwe Wereld noch d'jizcnd of vyfden honderd mylen verder afgeweeft ware, 
dnn het inderdaad is, het welk Columbus noch wecten noch voorzien konde; 
zo zoude hy daar niet gekoomen zyn, 
bekend zvn. Die giffing is des te meer gegrond,^ om dat 
bekwaam'Re Zeeman zyner eeuw, op zyne lwccgc 
van vrees en verwondering bevangen wicrdt; want gel>k hy op dc ceafu Reis met 
dan Eilanden ontdekt hadt, rigtedc hy zyn Rrcck meer ten Zuiden, 
een VaR land te ontdekken, en hy wicrdt tegengehouden en geRait dooi de Rioo- 
raen, welker grootc uitgeftrektheid en altoos Rrydigc rigting met koers hem 
veroligtcdcn te rug te kceren, om Land aan het WcRen te zoeken. Hy verbeeld- 
de zig, dat het geen hem belet hadt naar den kant van ’t Zuiden te vorderen, gee- 
ne Rroomen waren, maar dat dc Zee in dc hoogte rees, cn dat zy zig milfchieti 
in het Zuiden tot de wolken verhefte. Zo waar is het, dat, in groote onder 
neemingen, de geringfte ongelukkige omRandigheid een man van moed en be- 
kivaamheid kan vcrbyRcrcn en moedeloos maaken. 
{ei) Zie rnlftolre de St. Dom'tngue , par Ic P. CH.aE.tEVOix , Tom. 1. pag. 66. enz. 
P z 
