BEWYZEN VOOR de beschouwing van den AARDKLOOT. VII. St. 131 
verrot , byna tot zyne beginzels gebragt , en ’t welk tot eene volkoomen fchei- 
ding overhelt ; met der tyd zouden deze fdiilfertjes verdund cn verdeeld zyn tot 
een punt, dat zy geen dikte of oppervlakte genoeg zouden hebben om het licht te 
rug te fluiten, en zy zouden alle de eigenfehappen van Kley-aarde verkreegen heb- 
ben. Dat men een ftuk Kley-aarde voor een fterken dag befchouwe , en men zal 
’er eene groote menigte dier talkagtige fchilfertjes, die hunne gedaante nog niet 
geheel verboren heb&n , in bemerken. Het Zand kan dan met der tyd Kley-aarde 
voortbrengen, en deze kan , door zig nog al meer te verdeden, insgelyks de ei- 
genfehappen aanneemen van een wezendlyk Slib , eene Stof die tot Glas overgaat , 
gelyk de Kley-aarde , en die van het zelfde gefkgt is als de Kley-aarde. 
Deze wyze van befchouwen en verklaaren is overeenkomftig met het geen dage- 
lyks onder onze oogen omgaat ; dat men het Zand , het welk uit zyne bedding 
koome, waflche; dan zal het Water zig met eene vry groote hoeveelheid zwarte, 
rekbaare, vette Aarde, van eene wezendlyke KIey,belaadcn. In de Steden, alwaar 
de ftraaten met Zand-fteenen beftraat worden , is de Slyk altoos zwart en zeer vet, 
en formeert , gedroogd zynde , eene zelfde Aarde als de Kley. Dat men insgelyks 
de Kley-aarde uit een grond genoomen , alwaar nog Zand- fteen , nog Key- Reen 
voor Imden is, weeke cn waflche , zo zal ’er altoos eene vry groote hocveellieid 
Glas-aartig Zand naar den bodem zakken. 
. Maar het geen ten vollen bewylt, dat het Zand, en zelfs de Kcy- fteen en het 
Glas in de Kley-aarde beflaan , en daar flegts in vermomd zyn , is , dat het vuur, de 
deelen dezer Aarde , welke door de werkmg der Lugt en der andere Elementen , 
miflehien gefcheiden waren , weder vercenigende , aan dezelve haare eerfte. ge- 
daante wedergeeft. Dat men de Kley-aarde in een Reverbereer-oven een trap van 
hitte tot verkalking geeve, zo zal zy zig van buiten met een zeer hai’d emailleerzel 
bedekken ; zo zy van binnen nog niet tot Glas is overgegaan , zal zy egter eene 
groote hardheid verkregen hebben , zy zal aan dc vyl cn het graveer-yzer weder- 
ftaan , zy zal vonken onder den hamer., zy zal met één woord , alle de eigenfehap- 
pen van Key-fteen hebben; een graad hitte meer zal haar doen fmeltcn en in een 
wezendlyk Glas veranderen. 
De Kley -aarde en het Zand zyn dan wezendlyk gclykflagtige en gelykzoortige 
Stoffen ; zo de Kley-aarde, zig verdikkende, Key-fteen cn Glas kan worden, waar- 
om zoude het Zand, zig vcrdeelende , geen Kley-aarde kunnen worden. Het 
Glas fchynt de wezendlyke elementaire Aarde, en alle de gemengde een vermomd 
Glas te zyn : de Metaalen , de Mineraalen , de Zouten , enz. , zyn niet dan eene Aar- 
de die Glas kan worden; de gewoone Steen, dc andere Stoffen , die daar overeenr 
komft mede hebben , en de Schelpen der Schelp - dieren , der Schaal - dieren , enz. , 
zyn de eenige zelfftandigheden , welke eenige bekende werkoorzaak tot dus verre 
nog niet tot Glas heeft kunnen doen overgaan , en de eenige , die eene klaflb op 
haar zelve maaken. Het vuur, de verdeelde deeltjes der cerften vereenigende , maak- 
te daar eene gclykflagtige Stofte van , die hard en tot een zekeren trap doorfchy- 
nende is, zonder eenige vermindering van zwaarte, en n>aar aan men niet in ftaat 
is verder eenige verandering te weeg te brengen ; deze laatften integendeel, welke 
uit eene grootere hoeveelheid werkzaameen vlugge beginzelen beftaan , die tot kalk 
overgaan, verliezen in het vuur meer dan de helft van hun gewigt, cn hernecraen 
enkelyk de gedaante van Aarde , zonder eenige andere verandering dan de fcheiding 
