DE NATUURLYKE HISTORIE. 
558 
De gedaante der Bergen is ook zeer verfchillende ; de eene maaken ketenen, 
welker hoogte vry gelyk is , langs eene zeer lange uii^eftrektheid gronds , andere 
worden door zeer diepe Valeijen gefneedcn ; de eene hebben vry regelmaadge om- 
trekken , anderen Ichynen in den cerften opdag zo onregelmaatig , als iets kan 
zyn; zomtyds vindt men in ’t midden eener vdey of eener vlakte een Bergje, dat op 
zig zelven alleen ftaat ; en gelyk ’er Bergen van verfchillende foorten zyn , zyn ’er 
ook Vlakten van twee foorten, de eenen in laage Landen, de anderen in de geberg- 
ten. De eerfle worden gemeenlyk door den loop van eenige groote Rivier gefchei- 
den, de andere, fchoon van eene groote uitgeftrektheid , zyn droog , en hebben 
ten meeften niet dan eene kleine Beek. Deze vlakten in de gebergten zyn dikwils 
zeer hoog, en altoos moeijelyk om by tekoomen; zy maaken Landen boven an- 
dere Landen , gelyk in Auvergne, in Savoije, en in verfchciden andere hooge Lan- 
den ; derzelver grond is vaft , en brengt veel gras en welriekende kruiden voort , 
het welk deze Berg-vlakten de befte weiden der Wereld maakt. 
De kruin der hooge Bergen beftaat uit meer of min verheven Rotfen, die naar 
Zee-golven gelyken , inzonderheid als zy van verre gezien worden, (a) Het is op 
deze waarneeming alleen niet, dat men zoude kunnen verzekeren, gelyk wy gedaan 
hebben , dat de Bergen door de golven der Zee geformeerd zyn , en ik breng de- 
zelve niet by , dan om dat zy met alle de andere overeenkoorat. Het geen duide- 
lyk bewyft, dat de Zee de Bergen bedekt en geformeerd heeft, zyn de Schelpen en 
andere Zee-voortbrengzels , welke men allerwegen in zulk eene groote hoeveelheid 
vindt, dat zy door de Zee in haaren tegenwoordigen ftaat onmogelyk Itunnen over* 
gebragt zyn naar Landen , die daar zo verre af liggen , en tot zulke verbazende 
hoogten opgevoerd. Het geen die zelfde waarheid verdei' bewyft, zyn de horizon- 
taal e en paralelle laagen, welke men overal vindt; en die niet geformeerd kunnen 
zyn dan door de Watei-en; het is de famenftelling der Stoffen, zelfs der hai'dfte 
Stoffen, gelyk Steen en Marmer, waaraan men klaarlyk bemerkt, dat die Stoffen 
tot fyn gruis gebragt waren, voor dat die Steenen en die Marmers daar uit gefor- 
meerd zyn geworden, en dat dit fyn gi'uis is bezonken, en zagtelyk op den grond 
nedergevallen ; het is daarenboven de nauwkeurigheid, waar mede wy zien, dat de 
Schelpen van binnen volmaaktelyk gcvmld zyn met de zelfde Stoffen, waar in zyge- 
plaatft liggen; en eindclyk , het geen dit ftuk ontegenzeggelyk bewyft, is, dat de 
tegcnovei^aande hoeken der Bergen en Heuvels op malkanderen paflèn , het welk 
door gcene andere oorzaak d;m de getyën der Zee , waar door zy gefonneerd zyn , 
heeft te weeg gebragt kunnen worden, even weinig als de gelyklieid der hoogte van 
de tegenoverftaande Bergen , en dezelfde fchikking der vcrfchcidene Stoffen welke 
men op dezelfde hoogte vindt. Dit alles , en byzonderlyk ook de rigting der Ber- 
gen, welker enen zig in de lengte in dcnzelfden zin uitftrekken , gelj'k men de gol- 
ven der Zee zig ziet uitftrekken; dit alles , zeg ik, be\vyft duidelyk , dat de Zee de 
Bergen voormaals overftroomd en geformeerd, en naderhand verhaten heeft. 
Wat de diepten betreft, die op de oppervlakte der Aarde zyn, de grootfte zyn , 
buiten tegenlpraak, de diepten der Zee ; maar gelyk dezelven zig niet voor het oog 
vertoonen , en men daar over niet dan door het dieplood kan oordeelen, hooren 
wy niet anders fprccken dan van de diepten van het Vafte land, gelyk als de 
(ö) Zie Lettres Fbilof, fur la formatim des SeUt p. 196. 
