BEWYZEN VOOR de beschouwing van den AARDKLOOT. IX. St. 
159 
diepe Valeijen, welke men tuflehen de Bergen, de Steilten, welke mentuflehen 
de Rotfen ziet, de Afgronden, welke men van het bovenft der Bergen verneemt, 
gclyk de Afgrond van den Berg Ai-arath , de Steilten der Alpen , de Valeijen der 
pyreneën , alle deze diepten zyn een natuurlyk gevolg van de verhefEng der Ber- 
gen, zy ontvangen de Wateren en de Aarden, welke van de Bergen afvlocijen, 
de grond is daar doorgaands zeer vrugtbaar en zeer bewoond. Wat de Reiken 
tuflehen de Rotfen in het byzonder betreft , zy koomen van de verzakking der 
Rotfen , welker voet zomtyds naar de eene zyde moer dan naar de andere over- 
helt door de werking der Lugt, en der Vorft, die haar doet fply ten , enfeheidt, 
ook wel door den geweldigen ftroom der vloeden, die zig nieuwe wegen baanen, 
en alles mede floepen , wat zig tegen haar geweld verzet ; maar die Afgronden , 
dat is te zeggen, die vervaarlyke Ileilten, welke men van de kruinen der Bergen 
verneemt, en tot welker grond het zomtyds niet mogelj-k is neer te daalen, fchoon 
zy een haKe rayl óf een myl in haaren omtrek hebben , zyn door het vuur ge- 
maakt; die afgrojiden waren voormaals de fornuizen van vuurlpuweiide Bergen , 
en alle de Stof, die daar ontbreekt, is door de werking, door de uitzetting en uit- 
werping van het \mur veroorzaakt, dat naderhand by gebrek van brandftof is uit- 
gcbluft. De afgrond van den Berg Ararath, waarvan Tournefort dc befcluy- 
ving geeft in zyne Reize naar de Levant, is van zwaïtc en verbrande Rotfen om- 
ringd, gelyk t’eenigen dage dc afgronden van den Aütna, den Vefuvius, en alle 
andere vuurfpuvvendc Bergen zullen zyn, wanneer zy alle de brandbaai-e Stoffen, 
welke zy bevatten, verteerd zullen hebben. 
Daar wordt in de natuurlyke Hiftoric der Pro^dntie van Stalford in Engeland 
door Plot gelprooken van een Afgrond, welken men gepeild heeft ter diepte 
van twee duizend zes honderd loodregte voeten , zonder dat men grond gevonden 
heeft, om dat de lyn niet lang genoeg was. Zie/e Jown.dss Savans. Amfi, 1680. 
pag. 12. 
De groote holten en de diepe Mynen zyn gemeenlyk in de Bergen , en zy daa- 
ïen nooit, op verre na tot het waterpas der vlakten neder, dus kennen wy door 
deze holligheden niet dan het binnenfte van den Berg en geheel niet dat van den 
Aardbol. 
Daarenboven zyn deze diepten inderdaad niet zeer aanmerkelyk ; Ray verze- 
kert , dat de diepfte Mynen geene halve myl diepte hebben; de Myn van Rotten- 
berg , die, ten tyde van Agricola , voor de diepftc van alle bekende Mynen gehou- 
den wierdt, hadt flegts 2500 voet loodregte diepte; het is waar, dat ’er in zekere 
plaatfen gaten zyn, gelyk dat, daar wy van fpreeken in de Provintie van Staf- 
ford, of de Poolsliole in de Provintie van Darby in Engeland, welker diepte mis- 
fchien grooter is , maar dat aUes is niets in vergelyking van den Aardbol. 
Indien deKoningen van Egypte, in plaats van Pyramides te bouwen, en zulke 
trotfclie gedenkltukken hunner verwaandheid en rjdedommen op te rigten , dezelf- 
de koften gedaan hadden, om de Aarde te peilen, en daar eene diepe uitliolling 
voorbeeld van eene myl diepte, zoude men moge- 
lyk Stoffen gevonden hebben , die vergoeding zouden hebben gedaan voor de aan- 
gewende moeite en gemaakte koften , of men zoude ten minften kundigheden 
hebben bekoomen, welke wy thans niet hebben, wegens de Stoffen , daai' de Aai-d- 
bol inwendig uit beftaat, het geen miffcliien zeer nuttig zou zyn. 
