i6o 
DE NATUURLYKE HISTORIE, 
Maar laat ons tot de Bergen wederkeeren ; de verhevenfte zyn in de Zuidelyke 
landen, en hoe meer men naar den Equator nadert, hoe meer onefFenlieden men 
op de oppervlakte van den Aardbol vindt. Dit is ligt te bewyzen door eene kor- 
te optelling der Bergen en der Eilanden. 
In Amerika is de keten der Kordüiéres , de hoogfte Bergen van de Aarde , juift 
onder den Equator, en zy ftrekt zig aan beide kanten uit verre boven de kringen , 
die de verzengde Jugtftreek bepaalen. 
In Afrika de hooge Maanbergen , die van Monomotapa , het Atlas ge- 
bergte, onder den Evenaar, of zyn ’er.ten minften niet verre af. 
In Afia is het Kaukafifch gebergte , welks keten onder verfcheiden naamen , tot 
aan de Bergen van Cliina loopt, in deze geheele uitgeftrektheid nader aan den 
Equator dan aan de Poolen. 
In Europa zyn de Pyreneën, de Alpen, en de Bergen van Griekenland, die 
niet dan dezelfde keten zyn, ook minder verre af van den Equator dan van d« 
Poolen. 
Nu alle de Bergen, die wy daar genoemd hebben, zyn hooger, grooter, en 
uitgeflxekter in lengte en in breedte, dan de Bergen der Noordelyke geweften. 
Wat de rigting dezer ketenen Bergen betreft, men zal zien, dat de Alpen in 
hunne geheele uitgeftrektheid genoomen, een keten maaken, die de geheele oude 
Wereld doorloopt van Spanje tot aan Cliina; deze Bergen beginnen aan den oe- 
ver der Zee in Gallicie, koomen by de Pyreneën , trekken Frankryk in Viva- 
rais en Auvergne door, fcheiden Italië, ftrekken zig uit in Duitfchland en bovai 
Dalmatic, tot in Macedonië, en voegen zig met de Bergen van Armenie, den 
Kaukafus, den Taurus, den Imaas, en gaan tot aan de Zee van Tartarye ; op 
dezelfde wyze loopt het Atlas-gebergte het geheele Vafte land van Afrika van het 
Weften naar het Ooften door, van het Koningryk Fes tot aan de Straat van de 
Roode Zee, do Maanbergen hebben ook dezelfde rigting. 
Maar in Amerika is de rigting geheel ftrydig, en de ketenen der Kordeliéres, 
en der andere gebergten ftrekken zig meer van ’t Noorden naar ’t Zuiden, dan van 
het Ooften naar het Weften uit. 
Het geen wy hier over de gi'ootftc verhevenheden van den Bol aanmerken, kan 
ook ten opzigte van de grootfte diepten der Zeen waargenomen worden.. De 
grootfte en hoogfte Zeen zyn nader by den Equator dan by de Poolen, en uit de- 
ze waarnceming volgt , dat de grootfte oneffenheden van den Aardkloot in de 
Zuidelyke klimaaten gevonden worden. Deze oneffenheden , die op de opper- 
vlakte van den Aardbol plaats hebben, zyn de oorzfiak eener oneindige menigte 
gewoone en buitengewoone uitwerkzelen , by voorbeeld tuffehen de Rivieren de 
Indus en de Ganges is een breed Schier-ciland , dat in het midden verdeeld wordt 
door een keten hooge Bergen, welke raen het Gate-gebcrgte noemt , ’t welk zig 
van ’t Noorden naar het Zuiden uitfti-ckt van de uiterfte grenzen van het Kauka- 
fifch gebergte tot aan Kaap Komorin; aan den eenen kant is , Malabar , aan den 
anderen Koromandel, aan den kant van Malabar, tuffehen dezen keten Bergen en 
de Zee, is het Zomer-faifocn van de maand September tot in de maand April, en 
geduurende al dien tj?d is de Hemel helder, en zonder cenigen regen; aan den ande- 
ren kant van den Berg, in Koromandel is dit zelfde jaargetyde de Winter, en het 
regent daar alle dagen overvloedig ; en van de maand April tot de maand van Sep- 
tem- 
