i66 DE NATUURL YKE HISTORIE. 
van hun, die deze Rotfen gezien hebben, en ik moet hier bybrengen, het geen 
Vader du Tartre daar van zegt in de Stigtelyke brieven (_a) „ vanYanchuin, 
„ kwamen wy te Ho-tcheous , wy troffen onderweg eene vry zonderlinge ver- 
„ tooning aan; te weeten Rotfèn van eene buitengemeene hoogte, en van de ge- 
„ daante van eenen grooten vierkanten Toren, welke men in ’t midtfen der groot- 
„ fle vlakten ziet ncêrgeplant ; men weet niet hoe deze Rots-torens daar koo* 
„ men; ten zy men onderftelle, dat het eertyds Bergen zyn geweeft, en dat de 
„ Wateren des Hemels allengs de gronden welke rondom deze Rotfen lagen, heb- 
,, bende doen uitkabbelen , en wcgfpoelen , dezelve dus van alle kanten ontbloot, 
5, en deze mafla’s van Steen, als fcherpe Rotfen op haar zelve gel aaten hebben ; 
,, het geen deze giffing verfterkt, is , dat wy ’er zommigen zagen , die om laag nog ' 
,, omringd waren van Aarde, die haar tot eene zekere hoogte rondom belloot.” 
De kruin der hoogfte Bergen beftaat dan geraeentyk uit Rotfen en verfcheiden 
foorten van Graniet-ftcen , van Rots-ftcen, van Zand-fteen, en andere harde en 
glasaartige StolFen, en dat dikwils tot twee of drie honderd roeden in de laagte; 
vervolgens vindt men dikwils groeven van Marmer of harden Steen , die met Schel- 
pen vervuld zyn, en welker ftof tot Kalk overgaat, gelyk men kan zien in de 
groote Chartreufe in Dauphiné, en op den Berg Cenis, alwaar de Steenen en Rot- 
fen , die Schelpen bevatten , eenige honderd roeden beneden de toppen , de pun- 
ten, en pieken der hoogfte Bergen zyn, fchoon die Steenen, met Schelpen ver- 
vuld, zelve op meer dan duizend toifes boven het waterpas der Zee zjm. Dus zyn 
de Bergen, alwaar men punten of pieken ziet, gemeenlyk van glasaartige Rots, en 
die, welker kruinen plat zyn, bevatten meeftal Manners en harde Steenen, met 
Zee-voortbrengzelen vervuld. Het is eveneens met de Heuvels ; wanneer zy uit 
Zand-fteen, of Rots-fteen beftaan, zyn zy meeftal doorfneeden met punten, met 
\’crhevenheden , met aarde en holligheden, met diepten en kleine valeijen, die 
van binnen tuftchen dezelve in liggen; integendeel dezulken, die uit kaJkaartige 
Steenen beftaan, zyn over haare gebeele hoogte ten naaften by gelyk, en zy wor- 
den niet afgebrooken, dan door Berg-engten, grooter en regelraaatiger valeijen , 
en welker hoeken op malkanderen paffen; cindelyk zy zyn gekroond met Rotfen, 
welker plaatzing regelmaatig en waterpas is. 
Hoe verfchillende ons die twee gedaanten der Bergen mogen toefchynen, zy 
koomen egter beiden van dezelfde oorzaak, gelyk wy getoond hebben; alleenlyk 
moet men in aanmerking necraen , dat die kalkaardge Steenen geene verandering 
ondergaan hebben federt de formatie der horizon taaie laagen , daar die van het 
glasaaitig Zand door de laatere voortbrenging der Rotfen en hoekige klompen, 
'die zig in ’t binnenfte van dit Zand geformeerd hebben , veranderd cn afgebrooken 
hebben kunnen zyn. Die beide foorten van Bergen hebben klooven , die bykans 
altoos loodregt zj-n in die van de kalkaartige Steenen , en die wat onregelmaatiger 
fchynen in die van de Rots- en Zand-fteenen. Het is in deze klooven, dat men 
de Metaalen, de Mineraalen, de Kryftallen, de Zwavels, en alle de Stoffen van 
de tweede klaffe vindt, en het is beneden die klooven» dat de Wateren zig verza- 
melen, om vervolgens dieper in te dringen, en Water-aderen te maaken, welke 
men beneden de oppervlakte der Aai-de vindt. 
Qa) Lettres Edifiantes, Ree. 2. Tom. I. p. 135. enz. Zie ook Berstte» over 
Jta, &c. by F. v. d. Plaats, te Harlingen 176J). 
