BEWYZEN VOOR de beschouwino van den AARDKLOOT. X. St. 167 
bewtzen voor de beschouwing 
VAN DEN AARDKLOOT. 
^ ^ ^ ^ ^ 
TIENDE STUK. 
De. Rivieren. 
hebben gezegd, dat, in ’t algemeen gefprooken, de grootfte Bergen 
het midden der Vafte landen bellaan, dat de anderen het midden der Li- 
^ ^ ^ landen, der Schier-eilanden, cn der Landen in Zee uitfteekende , be- 
flaan; dat in de oude Wereld de grootfte ketens Bergen van het Wes- 
ten naar het Ooften loopen, en dat die, welke hunne rigting naar het Noorden of 
naar het Zuiden hebben, flegts takken zyn dier yoornaame ketenen; eveneens zal 
men zien, dat de grootfte Rnderen dezelfde rigting houden als de grootfte Bergeir, 
en dat ’er weinigen zyn, die de rigting der takken van deze Bergen volgen. Orn 
ziff hier van te verzekeren, en dit onderfcheidenlyk te zien, behoeft men 
gen flegts op een Globe te flaan, en de oude Wereld van Spanje tot aan China 
door te loopen ; men zal bevinden , dat, om met Spanje te beginnen, deMinno, 
de Douro, de Tajo, en de Guadiana van het Ooften naar het Weften, ende L- 
bro van het Weften naar het Ooften loopen , en dat ’er niet ééne gi'oote Rivier 
is , welker loop van het Zuiden naar het Noorden , of van het Noorden^naar het 
Zuiden ftrekt, fchoon Spanje aan het Zuiden geheel , en aan den kant van ’t Noor- 
den byna geheel van de Zee omringd is. Deze waarnceming , over de rigting der 
Rivieren in Spanje, bewvft niet alleen dat de Bergen van dit land zig van het Wes- 
ten naar het Ooften uitftVekken, maar ook dat het Zuidelyke land, en ’t welk digt 
bv de Sti-aat ligt, en dat van de Straat zelf, een lioogcr land is, dan de kuften van 
pLtugal ; en eveneens , dat aan den kant i-an ’t Noorden, de Bergen van Galicie, 
van Afturie , enz. , niet dan eene voortzetting van de Pyreneen zyn ,_ cn dat het die 
verhevenheid van gronden, zo wel ten Noorden als ten Zuiden is, dewelke de 
Rivieren niet toelaat over dezen grond naai' de Zee te ftroomen. ■ , , , 
Men zal ook, de oogen op de kaart van Frankrjk werpende, zien, dat het de 
Rhone alleen is, die van ’t Noorden naar’t Zuiden vloeit, en nog heeft deze Ri- 
vier , in de helft van haaren loop , van de Gebergten tot aan Lyon , eene rigting van 
het Ooften naar ’t Weften ; maar alle andere . groote Rivieren van Frankryk, 
gelyk de Loire, de Charante, de Garonne, en zelfs de Seine hebben haare rigting 
van het Ooften naar het W^eften. 
Men zal eveneens zien, dat het in Duitfchland de Rhyn alleen is, die, gelyk 
als de Rhone, het grootfte gedeelte van zynen loop van het Zuiden naar het Noor- 
den rigt, rnaar dat de andere groote Rivieren, gelyk de Donauw, de Draw, en 
