m 
DE NATUURLYKE HISTORIE. 
alle de aanzienlyke Vloeden , die in deze Rivieren Rroomen , zig van het Wellen 
naar het Ooften in de Zwarte Zee gaan ontlaften. 
Men zal bemerken, dat die Zwarte Zee, welke men eer als een groot Meir, 
dan als eene Zee moet befchouwen, driemaal meer uitgeftrektheid van het Ooften 
naar het Weften , dan van het Zuiden naar ’t Noorden heeft , en dat bygevolg 
haare gefteldhcid gelyk is aan de rigting der Rivieren in ’t algemeen; dat het even* 
eens met de Middellandfche Zee is gelegen , welker lengte van het Ooften naar het 
Weften omtrent zesmaal grooter is, dan haare gemiddelde breedte van het Noor- 
den naar ’t Zuiden genoomcn. 
De Kalpifche Zee heeft inderdaad, volgens de Kaart., die daar van op order van 
Czaar Pieter gemaakt is , meer uitgeftrektheid van ’t Zuiden naar ’t Noorden , dan 
van het Ooften naar ’t Weften , terwyl zy in de oude kaarten byna rond, of bree- 
der van het Ooften naar het Weften, dan van ’t Zuiden naar het Noorden was; 
maar zo men in aanmerking neemt, dat het Meir Aral befchouwd kan worden als 
een gedeelte van de Kalpifche Zee hebbende uitgemaakt, waar van het niet afge» 
fcheiden is dan door Zandige vlakten, zal men nog bevinden, dat de lengte van 
den Weftelykeii oever der Kafpifche Zee tot aan den Ooftelyken oever van het 
Meir Aral grooter is , dan de lengte van den Zuidelyken oever tot aan den Noor- 
delj'ken oever van de zelfde Zee, 
Men bevindt insgelyks dat de Euphraat en de Perlilche Golf van het Weften 
naar het Ooften zyn gerigt, en dat bykans alle de Rivieren van China van het 
Weften naar het Ooften loopen; het is op de zelfde wyze met alle de Rivieren van 
het binnenfte van Afrika agtcr Barbarye gelegen ; zy ftroomen allen van het Oos- 
ten naar het Weften, en van het Weften naar het Obften , daar zyn geene dan de 
Rivieren van Barbarye , en de Nyl , die van het Zuiden naar het Noorden vloeh 
jen. Daar zyn inderdaad groote Rivieren in Afia , die gedeeltelyk van het Noor- 
den naar het Zuiden loopen, gelyk de Don, de Wolga, enz.; maar zomende 
gcheele lengte .van haaren loop neemt, zal men zien, datzy zig niet Zuid waards 
wenden, dan om zig in de Zwarte Zee en in de Kafpifche Zee, te ontlaften, de- 
welke Meiren zyn in ’t binnenfte der landen. 
Men kan dan in het algemeen zeggen, dat, in Europa, Afia en Afrika, de Ri- 
vieren en andere Middellandfche Wateren zig meer van ’t Ooften naar ’t Weften, 
tlan van het Noorden naar het Zuiden uitftrekken , het welk hier van koomt, 
dat de ketens Bergen meeftal deze rigting hebben , en dat daarenboven het gehcele 
Vaftc land van Europa en Afia breedor is in deze ftrekking dan in de andere; want 
men kan deze ftrekking der Rivieren op tweederhande \vyzcn bevatten ; in een 
lang en fmal Vaft land, gelyk dat van Zuid- Amerika, en daar niet dan een hoofd- 
keten van Bergen is, die zig van ’t Noorden naar ’t Zuiden uitftrekt, moeten de 
Rivieren , door geene andere keten Ber^n wederhouden , in eene perpendiku- 
laire of geljidioekigc rigting met die der Bergen, dat is te zeggen van het Ooften 
naar het Weften , of van het Weften naar het Ooften, vloeijen; het is inderdaad 
in die rigting, dat alle de Rivieren van Amerika ftroomen, om dat ’er, buiten de 
Kordiliéres geen zeer uitgeftrekte keten Be;^en is , en geene paralelle of cvenwy- 
dige ftrekkingen met de Kordiliéres zyn. In de oude , zo wel als in de nieuwe 
Wereld heeft het grootfte gedeelte der Wateren zyne grootfte uitgeftrektheid van 
het Weften naar het Ooften, en de meefte Rivieren vloeijen in deze rigting, nwar 
