DE NATUURLYKE HISTORIE. 
ifa 
een tegenfti-oom voortbrengt , veroorzaakt zy evenwel een ftilftand van een ge- 
deelte des waters , ’t welk of niet, of niet zo fterk, vloeit als het overige water van 
de Rivier , maar het welk in de rondte draait en warrelt, zo dat, wanneer de vaar- 
tuigen daar in gefleept worden , het Viy wat moeite koft om dezelve uit die foorten 
van maalftroomen weder uit te krygen. Deze doode wateren zyn in alle (helle Ri- 
vieren Vry merkbaar in de doortogten door de bruggen; de (helheid des waters 
vermeerdert, gelyk men weet, naar evenredigheid dat de middcll}^ der Kanaalen, 
daar het doorgaat, vermindert, onderfteld zynde, dat de kragt, die het voortdryft, 
dezelfde blyve ; de fnelheid van eenc Rivier vermeerdert derhiven in den doortogt 
van eenc brug in cene onbekeerde reden van de fom van de breedte der boogen, 
tot de gehcele breedte der Rivier , ert nog moet men deze reden vermeerderen met 
de lengte der boogen, of ’t geen het zelfde is , met de breedte van de brug; dewyl 
dan de vermeerdering van de fnelheid des waters zeer aanmerkelyk is , wanneer het 
uit den boog eetier^ug uitkoomt , zo wordt dat water ’t geen aan den kant van 
den ftroom is, zydelings geftooten , en naar de oc\^ers van de Rivier gedrukt , en 
door deze tegenwerking knomt cen« draaijende beweeging, die dikwils al zeer fterk 
is. Wanneer men onder de brug Saint-Efprit doorvaart, zyn de beftierders van het 
vaartuig Verpligt groote oplettendheid te hebben om den regten draad van den 
(broom des waters niet te verliezen , zelfs nadat zy al door de brug heen zyn ; want 
zo zy het vaartuig ter regter of ter flinker lieten afwyken , zoude het tegen den 
oever aangevoerd worden met gevaar van te vergaan , of ten rainften zoude men 
in de draaijing der doode wateren worden weggefleept , daar men niet dan met veele 
moeite weder uit geraaken zoude. Wanneer die draaijing of dwarreling , door de 
beweeging van den droom , en door de tegenflxydige beweeging der vertraaging 
veroorzaakt, zeer aanmerkelyk is, maakt dit een (bort van kleinen draay-kolk,en 
men ziet dikwils in de fnelvlietcndc Rivieren aan den val des waters , agter of be- 
neden het uitfpringend paal-of metzelwerk van een brug, dat ’er van die kleine hol- 
le draay-kolkjes gemaakt Worden, welker midden ledig fchynt te zyn, en eene foort 
van rolronde holligheid te forroeeren , rondom welke het water met fnelheid draait. 
Deze vertooning van cene Cylindtifche liolligheid wordt veroorzaakt door de wer- 
king der Centerfchuwendc kragt, dewelke te weeg brengt, dat het water zig tragt 
te verwyderen , en zig inderdaad verwj^dert , van het middelpunt des kolks , die 
door het draaijen gemaakt wordt. 
Wanneer het Water fterk walTen zal , bemerken de Rivierbeden dit door eene 
byzonderc beweeging , welke zy in het \vater befpeuren ; zy zeggen , dat de Ri- 
vier op den grond' beweegt, dat is te zeggen, dat het water op den bodem dér Ri- 
vier fneller vloeit ,■ dan het gemeenlyk doet; die veimeerdering van fnelheid in het 
water, op den bodem der Rivier, kondigt, naar huime gedagCen, altoos een fchie- 
lyken was van water aan; de beweeging en het gewigt der bovenwateren, die nog 
niet afgekooraen zjTi , laacen niet na te werken op de wateren van het laager ge- 
deelte der Rivier, en deelen hmi die beweeging mede. Want men moet in zom- 
migen opzigte eene Rivier , die aan malkanderen verbonden is , en die zonder tus- 
fchenpoozing in haai* bed voortvloeit, be(chouwcn als eene kolom van water, in 
een pyp of buis bevat, cn de geheele Rivier als een zcei* lang Kanaal, waar in alle 
de beweegingen zig van het eene eind tot het ander aan malkanderen moeten 
mededeelen. Behalven nu de beweeging der bovenfte wateren , zoude hunne 
