BEWYZEN VOOR de beschouwing van den AARDKLOOT. X. St. 177 
Eindelyk grootfte Rivieren van Amerika , die tevens de breedfte van de 
Wereld zvn, zyn de Rivier der Amazoonen» welker loop van meer dan laoo 
niylen is, zo men opklimt tot aan het Mcir, ’t welk by Guannko is op dertig my- 
len van Lima, alwaar de Maragnon zyn oorfprong heeft; en zo men flegts opklimt 
tot aan den oorfprong van de Rivier Napo , op eenigen afftand van Quito , zal de 
loop van de Rivier der Amazoonen toch meer dan van 1000 mylen zyn. Zie 
de Reis van den Heer de la Condamine , by het begin.^ ^ _ • ■c' 
Men zoude kunnen zeggen, dat de loop van de Rivier Saint-Laurent m Kanacia 
van meer dan 900 mylen is van haaren mond afgerekend, en opklimmende naar 
het Meir Antario, en het Meir Ene , van daar naar het Meir Huron, veiwolg^s 
naar het bovenfte Meir , van daar naar het Meir Alemipego , naar het Meir luilti- 
naux, en eindelyk naar het Meir der Affiniboils; de Wateren van alle deze Meuen 
vallen van het een in het ander, en eindelyk in de Rivier Saint-Laurent. 
De Rivier MilTifippi heeft meer dan 700 mylen uitgeftrektheid van haaren nwnd 
af tot zommige haarer oorfprongen , niet verre af zyn van het Meir der ni- 
boils, daar wy van fpreeken. , 
De Rivier de la Plata heeft meer dan 800 mylen ftroom , als men van haaren 
mond af rekent tot aan den oorfprong van de Rivier Panama, welke zy ontvangt. 
De Rivier Orenoque heeft meer dan 575 mylen lengte, gerekend van den oor- 
fprong der Rivier Kaketa by de Pafto, die zig voor een gedeelte in de Orerroqua 
ftoit, en ook voor een gedeelte naar de Rivier der Amazoonen vloeit. Zie de 
Kaart van den Heer de la Condamine. a 
De Rivier Madera, die zig in die der Amazoonen ftort, en die meer dan 000 
of 670 mylen beflaat. , a n ..ii» 
Om ten naaften by de hoeveelheid Waters te berekenen, welke de Zee van au 
deze Rivieren, die daar inuitloopen, ontv'angt, zo laat ons onderltellcn , dat de 
helft van den Aardbol door de Zee bedekt , en de andere helft droog land is , het 
geen vry wel uitkoomt; laat ons ook onderftellen , dat de gemiddelde diepte van 
de Zee, idezelve in haare gehcele uicgeffa-ektheid neemende, van cen vierde ge- 
deelte eener italiaanfehe myl is, dat is te zeggen van omtrent 230 toifes; gelyk nu 
de oppervlakte der gcheele Aarde van 170,891,012 mylen is, zo zal dan de op- 
nervlakte der Zee van 85,490,506 vierkante mylen zyn , dewelke door 4, de 
hoeveelheid Waters, in den geheelcn Oceaan bev^t. ^ ^ 
ters, welke de Oceaan door de Rivieren ontvangt, te berekenen, zo laat ons ee 
nige groote Rivier neemen, welker fnelheid en hoeveelheid Waters ons bekend 
zyn, de Pó by voorbeeld, die door Lombardye ftroomt , en volggns de reke- 
ning van RiccroLt , een land van 380 mylen in de lengte belproeit. Haare 
breedte, voor dat zy zig in verfcheiden monden verdeelt om in Zee te vallen, is 
van honderd roeden van Bologne, of van duizend voeten, en haare diepte van 
tien voeten; haai*e fnelheid is zodanig, dat zy vier mylen in een uur afloopt, dus 
verfchaft de Pó aan de Zee 200 , 000 vierkante roeden in een uur of 8,400,000 
in een dag, maar een tecrlingfche myl bevat 125,000,000 tcciiingfche roeden, 
dus worden ’er zes-cn-twintig dagen v'^creifcht , eer de Pó een teeiiingfdie myl 
Water aan de Zee hrenge; daar^blyfc nu nog ov^er de evenredigheid te bepaalen , 
die ’er is tulTchen de Rivier de Pó en alle do Rivieren der Aarde te faamen genoc- 
1 . De L ^ 
