BEWYZEN VOOR de beschouwing van den AARDKLOOT. X. St. 175, 
De fnelfte Rivieren zyn de Tigris, de Indus, de Donauw , de Yrtis in Siberie, 
de Malmiflra in Cilicie, enz. (a) Maar, gelyk wy in het begin van dit Stuk ge- 
zegd hebben , de maat van fnelhekl , die de wateren van eenc Rivier hebben , hangt 
van twee oorzaaken af; de eerfte is de helling, en de tweede de zwaarte of hoe- 
veelheid des waters. Wanneer men nu op een Globe onderzoekt, welke de Rivie- 
ren zyn , die de meefte helling hebben, zalmen bevinden, dat de Donauw veel 
minder heeft dan de Pó, de Rhyn, en de Rhone, dewyl de Donauw zommigen van 
haare oorfprongen uit het zelfde gebergte krygende,niet flegts een veel langer loop 
heeft dan eenige der drie andere Rivieren , maar ook in de Zwarte Zee valt , die 
hooger is dan de Middellandfche Zee, en miffehien zelfs hooger dan de Oceaan. 
Alle groote Rivieren ontvangen veele andere Rivieren in de geheele uitgeftrekt- 
heid van haaren loop ; men heeft , by voorbeeld , uitgerekend , dat de Donauw 
meer dan twee honderd zo Beekjes als Riviertjes of Rmcren ontvangt; maar wan- 
neer wy alleentyk de middelmaatig gi'oote Rivieren rekenen, diezigin dc groote 
Rivieren ftorten , zal men bevinden , dat de Donauw dertig of ecn-en-dertig, de 
Wolga twee-en-dertig of drie-en-dertig , de Don vyf of zes , de Nieper negentien 
of twintig, de Dwiiie elf of twaalf Rivieren ontvangt. Eveneens in Afia kiygt de 
Hoanho vier -en -dertig of \yf- en -dertig Rivieren , dc Jeniska krygt ’er meer dan 
zeftig, de Oby even veel, de Rivier de Amom omtrent veertig, de lüam, of Ri- 
vier van Nanuuin ontv'angt ’er omtrent dertig , de Ganges meer dan twintig , de 
Euphraat tien of elf, enz. In Afiika fti-oomen meer dan twintig Rivieren in de 
Senegal; de Njd krygt niet eene Rivier dan op meer dan vyf honderd mylcn van 
zyne monden , de laagfte die ’er invalt is de Moraba , en van deze plaats tot aan 
zynen oorfprong ontvangt hy omtrent twaalf of dertien Rivieren. In Amenka ont- 
vangt de Rivier der Amazoonen meer dan zeftig , en die alle zeer aanmerkelyte iy- 
vieren zyn ; in de Rivier Saint Laiu'ent ontlaften zig omtrent veertig andere Rivie- 
ren, daar onder begreepen, die in de Meiren vallen; de Rivier Alififfippi ontvangt 
meer dan veertig, de Rivier de la Plata meer dan vyfdg andere Rivieren. 
Daai* zyn op de oppervlakte der Aarde verheven Landen, dewelke punten van 
verdeeling fchyncn te zyn, door de Natuur getekend , om de Wateren te verfprei- 
den De Weken van den Berg Saint-Godard zyn een dezer punten in Europa ; een 
ander is het Land , dat tuflehen dc Provinties Belozera en Vologda in Mofcovie 
ligt, waarvan Rivieren afvloeijen , zommigen van vvclken naai- de Witte , midere 
naar de Zwarte Zee, en andere naar de Kafpifchc Zee Iwpen, in Afia het Land 
der Mogolfche Tartaarcn , van het welke Rivieren neaerftroomen, die zig m de 
Stille Zee, of de Zee van Nova-Zembla, anderen in de Golf Linchidolin , anderen 
in de Zee van Korée, anderen in die van China, ontlaften, van welk Lmd zeis de 
kleine Tliibet of de Wangho afvloeit, welks W’’ateren naar de Zee van China, nay: 
de Golf van Bengale, naar de Golf van Kambajc, en naar het Meir Aral gaan; in 
Amerika de Provintie Quito, die Water aan den Zuidcr Oceaan, aan den Noorder 
Oceaan, en aan de Golf van Mexilto verfchaft. 
Daar zyn in de oude Wereld omtrent vier honderd en dertig Rivieren , die on- 
middelyk'in den Oceaan, of in de Middellandfche Zee ftorten, en in de nieuwe 
Wereld kent men niet meer dan honderd-tagtig Rivieren , die onmiddelyk in Zee 
Zie VAHE.NII Geegr. p. 178. 
Z 2 
