BEWYZEN VOOR de beschouwing van den AARDKLOOT. X. St. 185 
hla frekt, maakt het land, door de Oby bewaterd, en geheel Sibene, zo koud, 
-1, te Tobolsk zelve is, het welk op 57 graaden ligt; daar zyn geene vrugtboo- 
men! tei*wyl men in Zwecden, tc Stokholra, en zelfe op hoogcr breedten, 
S^men en tuingewaflcn vindt; dit verfclül koomt niet, gelyk men gedagt heeft, 
om dat de Zee van Lapland minder koud is, dan die van de Straat, of om d^ het 
land van Nova Zerabla kouder is, dan Lapland, maar eemglyk om dat de Bala- 
fche Zee en de Bothnifche Zee-boezem de gelh-enghcid der Noorden-winden een 
weinig verzagten, daar in Siberie niets is, ’t welk de werkzaamheid der koude 
maatigen. Het geen ik hier zeg, is op goede waarneemmgen g^g^ond; hetis nooit 
zo koud op de ftranden als binnen in ’t land; daar zj^n planten, welken men te 
Londen des Winters in de open lugt laat, en welke men te P^s niet kan bewa- 
ren , en Siberie , het welk een Vaft land is, daar de Zee met m vloeit, is om 
die reden kouder dan Zweeden, het welk byna van alle kanten door de Zee om- 
""“firkoïdfte land der Wereld is Spitsbergen; het ligt op 78 
Land beftaat geheel uit kleine fcherpe of fpitfe Bergjes; die Bermes zyn faamgelteld 
uit Steenzand, en uit zekere platte Steenen, gelyk aan kleine Steenen ^n grauw 
Ley, op malkanderen geftapeld. Die Heuvels, zeggen de Zee-l^den , ^^^erai 
zie uit deze kleine Steenen en uit dit Zand, welke door de Winden worden opge- 
hoopt; zv groeijen ziender oog, en de Matroozen ontdekken jaailyks nieuwe, 
men vindt in dit land niet dan Rendieren; die zig met een zeer kort gras en met 
mos behelpen. Boven deze kleine Bergen, en op meer dan een Myl 
heeft men een maft, met eene haarer katrollen aan het einde daar aan ge- 
vonden, waar uit men heeft vermoed , de Zee voormaals over dezen Be^^^^ 
ftroomd heeft, en dat het Land nieuwelings geformeerd is; , 
onbewoonbaar, de grond, die deze kleine Bergen formeert, heeft geen verband, 
en daar ftygen zulke koude en doordringende uitvloeizels uit op , dat men als oe- 
vrieft, wanneer men daar maar eenigen korten tyd blyft. 
De fchepen, die naar Spitsbergen trekken om Walviflchen te vangen, koomen 
daar in de maand Julv, en vertrekken tegen den i5den Auguftus; het Ys zoude 
dp/elve beletten om vóór dien tyd in deze Zee te vaaren , en om ’er kater uit te 
kromeir men vindt ’er verbaazendcYs-fchotfen of bergen, vm6o, 7oen8ova- 
koomen, men vm 1 bevroozen fchynt; 
Je"Ys-Sden?Te zo hoog Lven het waterpas der Zee verheven liggen, zyn klaar 
""dIu z>So5'veele Ys-velden in de Noordfehe Zcë™ Amenka, gelyk in de 
baay de Mfcenfion, in de Hudlbns baay, in die van Kumberland , de S^ 
vids, die van Forbisher, enz. Robert Lade verzekert ons, dat de Bergen \^n 
Frisland geheel met Sneeuw en alle de kuften met Ys bedekt zyn , derwyze , dat dit 
als een bolwerk of borftwecring maakt, waar door men verhinderd wordt dezelve 
aan te doen. „ Het is, zegt hy, zeer opmeikelyk, dat men in deze Zeen eUan- 
den van Ys vindt , die meer dan een halve myl in den omtrek hebben , ten uiter- 
” ften verheven zyn boven , en 70 of 8 ó vademen diep zyn beneden het water ; 
dit Ys , dat zoet is , wordt miflcliien geformeerd in de .Straaten der nabiiurige lan- 
Zie Receuil des Voya^es du Nord. Tom. 1. pag- i54- 
i. Deel. Aa 
