i >$6 
DÈ natüurlvke iiistorië. 
een zeer groote Eb en Vloed plaats hebben , waar door het Water verfcheiden 
j alleen gOToeg zou zjm om ecne menigte Water in de 
Middellandiche Zee te doen overvloeijen , zo de Land engte doorgeftooken ware. 
JJaai'enboven hebben wy een voorbeeld ten dezen opzigte door VAtuENius bj’ge- 
bragt, het welk bewyft , dat de Zeen niet even hoog zyn in alle haare deelen; zie 
loo van zyne Landbetchiyving ; wy zullen het hier in het 
iNederduitfch , en dé eigen Latynlehe woorden van Varexius hier onder plaat- 
zem (a) ,, De Duitfche Zee , die ccn gedeeltc van de Atlantifche is , zig tuflehen 
» tnpland en Holland uitftbrtende, maakt daar een boezem, -dewelke, fchoon 
« klein, in. vcrgelyking van beroemde Zee-boezems, egter zelf een Zee genoemd 
„ wordt, en waar door Amftcrdum, die wyd Vermaaj'do KoopJdad Van Holland 
„ gevoed en groot geworden is. Niet verre van daar is dc Haarlemmer Meir, die 
„ ook de Ha irlerafchc Zee heet. Dc hoogte van dit Meir is niet minder dan de 
„ hoogte van dien Nederlandlchen Zee-boezem^ welken wy genoemd hebben, 
” ipteidt een.- tak of arm naar dc Stad Leydcn, alwaar dezelve zig in ver- 
5, icheiden gi aften \ erdcelt. iSademaal dan dit Meir, en deze Zee-boezem, de 
„ Landeiyen die aan dezelve liggen , niet overftroomen, (ik fpreek van de na- 
?, tuurlyke gelcéldheid , enniet, wanneer déze Wateren door Stormwinden wor-- 
„ aen opgezet, daar de D_yken tegen 'gemaakt zyn,) zo blykt daar uit, dat zy niet 
„ hooger zyn dan het' Land van Holland. Maar dat de Duitfche- of Noord-Zee 
j, hooger is dan dit Land , hcbl)en de Leydenaars ondervonden , toen zy ondema- 
„ men eene graft of boezem uit haare Stad naar dén oever der Noord-Zee, by Kat- 
„ wyk te graayen, (de afftand is van twee mylen) op dat zy, de Zee door de- 
,, zen boezem inlauten, en door dat middèl in de Noord-Zee koomen, en ver- 
,, volgens met dc zelfde fchopen naar verfcheiden oorden der Wereld vaaren moe- 
„ ten. Maar toen zy reeds cen goed gedeelte dezer opening voltooid hadden^ 
„ zyn zy genoodzaakt geweeft uit te fcheiden, om dat het toen by waarneeming 
„ gebleeken is, dat het water van dc Noord-Zee hooger is dan het land tuflehen- 
” r j dezer Zee waarom die plaats, daar zv met graaven opge- 
houden hebben , het iVIalle Gat genaamd wordt.. De Noord-Zee is derhalven 
fa) Oceamis Gertnaniciis , qui eft Atlantici pars , inter Friliam & Hollandiam fe cfilmdens,. 
efficit finum , qtii , eefi paruis (it relpcftu cciebrium fimnnn maris , tarnen & ipfe dicitur ma- 
re,.duitque llollandiaj eniporium ceJebcrrinium , Amfteiodamum. ïs'oii prociilindeabeftla- 
cus Harleraenlis , qui etiarn mare Harlemcnfe dicitur ; Hujus altiuido non e(l minor aititudine 
finus illius Belgici, qucan diximtis,. & mittit ramum ad urbem Leidam,.ubi in varias foffas 
divancatur. Quoniam itaque nee lacus hic, neque finus ille IloIIandici maris inundant adja- 
centes agros,. fde natali confHtutionc Joquor, non ubi tempeltaribus iirgentur, proptcr qiias 
aggeres faöi llinrO parce inde* quod non fint altiores quain agri Hollandix. At vero Ocea- 
num Germanicum efib altiorem,. quam terras hafce . evnprri fimr t r r 
inftituere in Oceanrim ut, r^epto pci alveum hiinc mari , pofTent navigationem 
ma™ Oermantcum . & hmc m vanas^terne regiones. Verum enim vero cum- 
SSm cLn-I coaa. Amt, quoniam turn demum per obfer- 
firn roLn^^-n- Gerinamci aquam efTe altiorem, quam agrum inter Leidam & 
«llf iramfp r ["‘^ere delierunt, dicitur bet MalU Gat. Ocea- 
aliquantum aluor , quam finus . iUe Hollandicus, . &c. Varenws. 
ifêOgT* ireneral, pag, loo*. 
